BÀI 11

PHƯƠNG THỨC CON NGƯỜI KHAI THÁC
SỬ DỤNG VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN

Ô CHỮ BÍ MẬT

Câu

1
2
3
4
5
6
7

T

H

I

Ê

N T

Số chữ cái

A

I

8

R Ừ N G

4

S Ô N G H Ồ
Đ Ộ N G V Ậ T

6

C Á

2

X Â

Y D Ự N G

N H À M Á Y

7

7
6

Câu5:6:
3:Đây
Nơilàcung
nước
chủngười
yếuhoạt
cho
con
Câu
Câu
Gạch,
nguồn
cát, cấp
đáthức
là
nguyên
ănngọt
bị con
liệu
của
khai
động
thác
Câu
Lũ
lụt,
hạn
được
gọi
chung
là
gì?đất?
Câu
Đây
được
là lá
phổi
xanh
của
trái
Câu
7:2:1:
4:
Hệ
Gấu,
thống
hươu,
xửgọi
líhán
nai
nước
được
thảigọi
được
chung
đặtlà
ở
gì?
đâu?
và đánh người
bắt
này?
nhiều nhất

1

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT xích đạo

2

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT nhiệt đới

3

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT hoang mạc

4

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT cận nhiệt

1. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG XÍCH ĐẠO

Đi tìm từ khóa

 Yêu cầu: Dựa vào nội dung SGK (Mục 1 – trang 135), và hình 4 (trang 131), hãy điền từ khóa vào
dấu … để hoàn thành đoạn sau:

(1)... và (2)… cao ở môi trường xích đạo giúp cho … (3) phát triển quanh năm, tạo điều kiện
trồng gối vụ, ... (4) nhiều loại cây.
Ở đây đã hình thành các ... (5) theo quy mô lớn nhằm mục đích ... (6) hoặc cung cấp nguyên liệu
cho các ... (7).
Tầng mùn trong đất ở môi trường xích đạo ... (8), lớp phủ thực vật lại bị tàn phá nên mùn dễ bị
nước mưa … (9).
Rừng mưa nhiệt đới ở Trung Phi cung cấp các loại … (10) chất lượng tốt, là sản phẩm xuất khẩu
có giá trị.

 Lưu ý: Mỗi ý đúng được 1 điểm

1. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG XÍCH ĐẠO

Thông tin phản hồi
(1)nhiệt độvà (2) độ ẩm cao ở môi trường xích đạo giúp cho cây trồng (3) phát
triển quanh năm, tạo điều kiện trồng gối vụ, xen canh(4) nhiều loại cây.
Ở đây đã hình thành các
quy mô lớn nhằm mục đích
nhà máy chế biến
(

vùng chuyên canh cây công nghiệp
(5) theo
xuất khẩu
(6) hoặc cung cấp nguyên liệu cho các

Tầng mùn trong đất ở môi trường xích đạo
bị tàn phá nên mùn dễ bị nước mưa rửa trôi

(7).
rửa trôi
(9).

Rừng mưa nhiệt đới ở Trung Phi cung cấp các loại
là sản phẩm xuất khẩu có giá trị.

gỗ

(8), lớp phủ thực vật lại
(10) chất lượng tốt,

Hình 4. Bản đồ các môi trường tự nhiên ở châu Phi

Lược đồ nông nghiệp châu Phi

1

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT xích đạo

 Phân bố: Bồn Địa Công
Gô,  duyên hải phía bắc ven vịnh
Ghinê

 Hình thành các khu vực
chuyên canh cây công nghiệp
(cọ dầu, ca cao,...) theo quy
mô lớn để xuất khẩu hoặc
cung cấp nguyên liệu cho các
nhà máy chế biến.
Hình 4. Bản đồ các môi trường tự nhiên ở châu Phi

Hái chè ơ Ghana

Thu hoạch cao su trong trang trại
Thu hoạch cà phê trong trang trại

1

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT xích đạo

+ Tích cực trồng và bảo vệ rừng (do tầng mùn trong
đất không dày, lớp phủ thực vật bị tàn phá nhiều
nên dễ bị rửa trôi).

1

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT xích đạo

Em có biết?

Rừng mưa nhiệt đới ở Trung Phi cung cấp các
loại gỗ chất lượng tốt (gụ,mun, tếch,…),là sản
phẩm xuất khẩu có giá trị. Tuy nhiên, ngành
công nghiệp khai thác gỗ lại tàn phá các khu
rừng trong khi phải mất rất nhiều năm chúng mới
có thể tái sinh. Hầu hết các công ty khai thác và
chế biến gỗ lại thuộc sở hữu và mang lại lợi
nhuận cho nước ngoài.

2. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG NHIỆT ĐỚI

Đúng hay Sai?

 Nhiệm vụ: Lựa chọn Đúng hoặc Sai ở các ý kiến dưới đây:
Câu

1. Tại những khu vực khô hạn như vùng xa van ở Nam Xa-ha-ra,
làm nương rẫy vẫn là hình thức phổ biến
2. Chăn nuôi dê, cừu theo hình thức công nghiệp.
3. Ở Đông Nam Phi, hình thành các vùng trồng cây ăn quả, cây
công nghiệp chỉ với mục đích tiêu thụ trong nước.
4. Ở môi trường nhiệt đới, cần chú ý xây dựng công trình thủy lợi
để bảo bảo nước cho thủy điện.
5. Một số quốc gia châu Phi đã thành lập các khu bảo tồn thiện
nhiên vừa để bảo vệ các hệ sinh thái tự nhiên, vừa phát triển du
lịch sinh thái.

Đ/S

2. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG NHIỆT ĐỚI

Thông tin phản hồi

 Nhiệm vụ: Lựa chọn Đúng hoặc Sai ở các ý kiến dưới đây:
Câu

Đ/S

1. Tại những khu vực khô hạn như vùng xa van ở Nam Xa-ha-ra, làm nương
rẫy vẫn là hình thức phổ biến

Đ

2. Chăn nuôi dê, cừu theo hình thức công nghiệp.

S
S

3. Ở Đông Nam Phi, hình thành các vùng trồng cây ăn quả, cây công nghiệp
chỉ với mục đích tiêu thụ trong nước.
4. Ở môi trường nhiệt đới, cần chú ý xây dựng công trình thủy lợi để bảo
bảo nước cho thủy điện.

S

5. Một số quốc gia châu Phi đã thành lập các khu bảo tồn thiện nhiên vừa để
bảo vệ các hệ sinh thái tự nhiên, vừa phát triển du lịch sinh thái.

Đ

2

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT nhiệt đới

Phân bố: Hai bên xích đạo

(khoảng 20°B - 20°N)

+ Những vùng khô hạn như xa van ở
Nam Xa-ha-ra: canh tác phổ biến
theo hình thức nương rẫy. Cây trồng
chính lạc, bông, kê

Trồng ngô ở Trung Phi

Hình 4. Bản đồ các môi trường tự nhiên ở châu Phi

 Chăn nuôi dê, cừu,... theo hình thức chăn thả.

Chăn nuôi ở Chad

+ Những vùng khí hậu nhiệt đới ẩm
như Đông Nam Phi: hình thành các
vùng trồng cây ăn quả (chuối,...) và
cây công nghiệp (chè, thuốc lá,
bông….) với mục đích xuất khẩu.

Thu hoạch cà phê ở
Ê-ti-ô-pi-a

Hái chè ở Ghana

+ Khai thác xuất khẩu khoáng
sản (vàng, đồng, chì, dầu mỏ, khí
tự nhiên,...), một số nước phát
triển công nghiệp chế biến.

Khai thác dầu khí ở Nigieria

Hình 30.2. Lược đồ công nghiệp Châu Phi

+ Xây dựng các công trình thủy lợi nhằm
đảm bảo nguồn nước cho nông nghiệp và
sinh hoạt.
+ Một số quốc gia đã thành lập các khu bảo
tồn thiên nhiên, để bảo vệ hệ sinh thái cũng
như phát triển du lịch.

3

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT hoang mạc

 Phân bố: Hoang mạc Xa ha ra,
  Ca-la-ha-ri và Na- míp.

Hình 4. Bản đồ các môi trường tự nhiên ở châu Phi

3. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG HOANG MẠC

Chọn đáp án đúng

 Yêu cầu: Dựa vào nội dung SGK (Mục 3 – trang 136 - 137), và hình 4 (trang 131), hãy chọn phương
án đúng ở các câu sau:

Câu 1. Loại khoáng sản nào sau đây được khai thác nhiều ở hoang mạc Xa-ha-ra?
A. Dầu mỏ.

B. Vật liệu xây dựng.

C. Sắt và kim cương.

Câu 2. Nguyên nhân nào sau đây khiến diện tích hoang mạc ở châu Phi ngày càng mở
rộng?
A. Hoạt động sản xuất công nghiệp.
B. Sự phát triển của ngành du lịch.
C. Biến đổi khí hậu và việc khai thác thiên nhiên không hợp lí.
Câu 3. Để vận chuyển hàng hóa và buôn bán xuyên hoang mạc, người ta sử dụng
A. xe ô tô.

B. sức của lạc đà.

C. trực thăng

+ Khu vực ốc đảo: trồng cây ăn quả (cam, chanh,...), chà là
và 1 số cây lương thực (lúa mạch,...) trên những mảnh
ruộng nhỏ.

“ ốc đảo”

Chăn nuôi lạc đà

Chăn nuôi bò

Chăn nuôi cừu

Chăn nuôi dê

3

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT hoang mạc

+ Nhờ tiến bộ của kĩ thuật khoan sâu, nhiều mỏ dầu khí
lớn, các mỏ khoáng sản và các túi nước ngầm được phát
hiện => đem lại nguồn thu lớn.

Một khu khai thác dầu mỏ trong hoang mạc
Xa- ha- ra (An- giê- ri)

Một giếng khoan thăm dò nhìn từ trực thăng

Các nước trong khu vực đã có nhiều biện pháp như hợp
tác để thành lập “vành đai xanh” chống hoang mạc
hóa,...

Great Green Wall đặt mục tiêu lập một vành đai rừng dài 8.000km cắt ngang châu
Phi bao gồm các loại cây chịu hạn như keo, gụ, sầu đâu, đặc biệt là cây baobab.

• Quan sát các đoạn video sau về
việc khai thác các tài nguyên ở
hoang mạc Xahara. Em hãy nêu
suy nghĩ của mình về vấn đề này?

4. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG CẬN NHIỆT
Yêu cầu: Dựa vào nội dung SGK (Mục 4 – 137),
và hình 4 (trang 131), hãy thực hiện các nhiệm
vụ sau:
Nhiệm vụ 1 Xác định phạm vi môi trường cận
nhiệt ở châu Phi.
Nhiệm vụ 2: Trình bày cách thức con người khai
thác thiện nhiên ở môi trường cận nhiệt.

4. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG CẬN NHIỆT

Phạm vi

MÔI TRƯỜNG
CẬN NHIỆT

Cách thức khai
thác, sử dụng và
bảo vệ thiên nhiên

Cực bắc và cự nam châu Phi

+ Trồng các loại cây ăn quả có giá trị
xuất khẩu và một số cây lương thực.
Gia súc chính là cừu.
+ Khai thác khoáng sản
+ Hoạt động du lịch.
+ Các nước trong khu vực cần chống
khô hạn và hoang mạc hoá.

4

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT cận nhiệt

Phân bố: gồm dãy At-lat và vùng
đồng bằng ven biển Bắc Phi,
vùng cực nam châu Phi.

Hình 4. Bản đồ các môi trường tự nhiên ở châu Phi

4

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT cận nhiệt

+ Trồng các loại cây ăn quả (nho, cam, chanh, ô liu,...) và
một số cây lương thực (lúa mì, ngô).

4

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT cận nhiệt

Chăn nuôi gia súc chính là cừu.

4

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT cận nhiệt

+ Phát triển hoạt động khai thác khoáng sản

Khai thác dầu (An-giê-ri)

Dẫn đầu thế giới về khai thác vàng, kim
cương (Cộng hòa Nam Phi).

Cai rô huyền bí

Kim tự tháp Ai Cập

Xác ướp Ai Cập

Viện bảo tàng Greco Rômana

Địa điểm du lịch Thành phố Cape Town
ở Cộng hòa Nam Phi

Địa điểm du lịch Sun city ở Cộng hòa
Nam Phi

LUYỆN TẬP
VÀ VẬN DỤNG

THỬ THÁCH CHO EM

So sánh cách thức con người khai thác thiên nhiên ở môi trường
xích đạo và môi trường nhiệt đới châu Phi.
Môi trường
xích đạo
Phương thức khai thác sử
dụng và bảo vệ tự nhiên
Những vấn đề cần chú ý
trong khai thác và sử
dụng, bảo vệ thiên nhiên

Môi trường
nhiệt đới

VẬN DỤNG
Tìm hiểu về hoang mạc Xahara
Gợi ý cách làm

Viết đoạn văn ngắn
Làm Video
Infographic

 Thời gian nộp bài: 1 tuần
 Cá nhân hoặc nhóm

1

Dặn
dò

Xem lại bài đã học

2
3

Hoàn thành bài tập SBT
Chuẩn bị bài 30: Kinh tế Châu Phi.

9

8

VÒNG QUAY
MAY MẮN
10

3

4

5

6

n
Phầ
ởng
thư

2

7
t
Mấ t
l ượ

1đ
i
ể
m
c
ộ
n
g

1

8

QUAY