Viết văn bản thuyết
minh
Trong đời sống, không ít lần ta gặp các hiện tượng tự nhiên đặc biệt, có
khi đáng lo ngại. Đối diện với chúng, trong ta nảy sinh nhu cầu giải thích
nhằm thoả mãn nhu cầu hiểu biết, khám phá, chinh phục. Viết bài văn
thuyết minh thể hiện nội dung này thực sự là một trải nghiệm thú vị, tạo
cho em cơ hội chia sẻ với mọi người những hiểu biết bổ ích có được qua
khảo sát, nghiên cứu riêng hoặc qua tiếp nhận những thông tin đáng tin
cậy từ các tài liệu khoa học.
Yêu cầu:
- Nêu được hiện tượng tự nhiên cần giải thích.
- Nêu được các biểu hiện cơ bản của hiện tượng tự nhiên cần giải thích.
- Trình bày được căn cứ xác đáng để giải thích hiện tượng tự nhiên đã
chọn.
- Nói rõ ảnh hưởng, tác động của hiện tượng tự nhiên đó đối với cuộc
sống con người.
* Phân tích bài viết tham khảo
Ghềnh Đá Đĩa
1. Giới thiệu hiện tượng tự nhiên (địa điểm hay tọa độ không gian.
Từ thành phố Tuy Hòa, Phú yên, xuôi theo quốc lộ 1 A về hướng bắc
khoảng 30km, sau đó đến thị trấn Chi Thanh rẽ phải về hướng đông
khoảng 12km, du khách sẽ đến ghènh Đá Đĩa
2. Miêu tả các biểu hiện nổi bật của hiện tượng tự nhiên
Chiều rộng 50m, chiều dài khoảng 200m
Ghềnh Đá Đĩa như một tổ ong khổng lồ ánh lên màu đen huyền bí nổi bật
ở giữa vùng biển trong xanh

3. Giải thích đặc điểm đặc biệt của hiện tượng của hiện tượng tự
nhiên bằng lập luận khoa học
Theo các nhà khoa học, đá ở ghềnh Đá Đĩa là loại đá badan hình thành
trong quá trình hoạt động của núi lửa ở vùng cao nguyên Vân Hòa. 
Nham thạch phun từ miẹng núi lửa, gặp nước lạnh đông cứng lại và rạn
nứt đa chiều một cách tự nhiên
4. Nêu thái độ, hành động của con người trước hiện tượng tự nhiên.
Thái độ, hành động của con người trước hiện tượng tự nhiên là vẻ đẹp
hoang sơ và tạo hình tượng ghềnh Đá Đĩa ngày càng được nhiều du
khách biết đến, trở thành điểm tham quan không thể bỏ qua của du khách
đến với Phú Yên.
* Thực hành viết theo các bước
1. Trước khi viết
a. Lựa chọn đề tài
Một số đề tài có thể triển khai:
- Hiện tượng địa chất, thuỷ văn xảy ra theo chu kì hay đột biến: thuỷ triều,
núi lửa phun trào, động đất, sóng thần...
- Hiện tượng cảnh quan có kết cấu đặc biệt (có khi tạo thành thắng cảnh)
ở một số vùng địa lí Vịnh Hạ Long, quân thể hang động Phong Nha – Kẻ
Bàng, cao nguyên đá Đồng Văn...
- Hiện tượng biến đổi khí hậu và các hệ luỵ của nó: Trái Đất nóng lên;
băng tan ở các địa cực; bão, lũ thất thường sa mạc hoá;...
- Hiện tượng biến động trong cuộc sống của muôn loài: chim di cư không
về địa điểm quen thuộc, sự sinh sôi bất thường của một số loài côn trùng
gây hại, sự "biến mất" của một thảm thực vật,...
b. Tìm ý
Ý cân có cho bài viết có thể được chia làm 3 loại, được xác định bằng
cách trả lời một số câu hỏi phù hợp:

- Nêu những biểu hiện của hiện tượng tự nhiên: Hiện tượng tự nhiên này
là gì, có đặc điểm nào nổi bật? Nó xuất hiện ở đâu hay xảy ra khi nào? Nó
có gì khác thường so với những ghi nhận từng có trước đây?
- Giải thích về hiện tượng tự nhiên. Nguyên nhân của hiện tượng này là
gì? Các chuyên gia đã giải thích như thế nào? Có điều gì cần bổ sung cho
những giải thích đã có? Hoạt động nào của con người góp phần làm nảy
sinh hiện tượng này?
- Cung cấp thông tin về thái độ, hành động của con người trước hiện
tượng tự nhiên Hiện tượng tự nhiên đó gây ảnh hưởng tích cực hay tiêu
cực như thế nào đến đời sống của con người? Con người đã bày tỏ thái
độ và thực hiện những hành động gì trước hiện tượng đối
c. Lập dàn ý
- Mở bài. Nêu hiện tương tự nhiên và đưa ra cái nhìn bao quát văn hiện
tượng này.
- Thân bài:
+ Miêu tả hay thuật lại các biểu hiện điển hình của hiện tượng tự nhiên.
+ Nêu lần lượt các nguyên nhân dẫn đến hiện tượng tự nhiên, kết hợp
trích dẫn ý kiến của các chuyên gia và bổ sung trên cơ sở một số tài liệu
được cập nhật. + Xác định mối liên hệ giữa hiện tượng tự nhiên với đời
sống của con người nêu, đánh giá khái quát về thái độ và những việc con
người đã làm trước hiện tượng tự nhiên đó.
- Kết bài: Nếu ấn tượng hay đánh giá chung của bản thân về hiện tương
tự nhiên được đề cập.
2. Viết bài
- Triển khai mỗi ý đã dự kiến thành một đoạn văn có chủ đề riêng nằm
trong chủ đôi chung của văn bàn.
- Tránh làm dụng các hình thức biểu cảm (miêu tả chủ quan, rườm rà;
dùng nhiều câu cảm;...).

- Phân giải thích phải thật sự tường minh, có lí lẽ và căn cứ xác đáng,
khoa học. Các trích dẫn (nếu có) phải đảm bảo tính chính xác, trung thực
(ghi chú nguồn đầy đủ)
- Có thể cài đặt các hình ảnh, sơ đồ, bàn đồ,... phù hợp để làm tăng tính
trực quan, sinh động, hấp dẫn cho văn bản.
Bài viết tham khảo
Thế giới có rất nhiều hiện tượng tự nhiên. Một trong những hiện tượng tự
nhiên vô cùng đẹp đẽ và kì thú là sao băng.
Sao băng thực chất là đường nhìn thấy của các thiên thạch khi chúng đi
vào bầu khí quyển Trái Đất với tốc độ lớn (khoảng 100 000 km/h). Lực ma
sát của không khí đốt cháy thiên thạch làm nó phát sáng khi di chuyển.
Thiên thạch có nguồn gốc từ bụi vũ trụ, mạnh vụn từ sao chổi hoặc các
tiểu hành tinh. Chúng ta có thể nhìn thấy sao băng là vì lượng nhiệt phát
sinh do áp suất khi các thiên thạch đi vào khí quyển. Hầu hết các thiên
thạch bị đốt cháy trước khi chạm vào mặt đất. Tuy nhiên, nếu có kích
thước lớn, chúng có thể rơi xuống và tạo nên những hố lòng chảo sâu
trên lục địa. Khi đó, sao băng sẽ không còn đẹp đẽ nữa mà sẽ gây ra
những hậu quả khôn lường.
Khi nhắc đến sao băng, không thể không nhắc đến mưa sao băng - hiện
tượng nhiều sao băng xuất hiện đồng thời hoặc nối tiếp nhau từ chung
một điểm xuất phát trên bầu trời. Trên thực tế, nguyên nhân chính gây
xuất hiện mưa sao băng. Sao chổi gồm băng, bụi và đá di chuyển quanh
Mặt Trời và quỹ đạo hình hypebol hoặc elip dẹt. Khi sao chổi chuyển động
đến gần Mặt Trời, nó sẽ bị tan ra tạo thành những dải bụi trên quỹ đạo
của mình. Nếu một ngôi sao chổi đi qua gần Trái Đất, các bụi khí của nó
sẽ bay vào khí quyển làm xuất hiện rất nhiều sao băng nhỏ, gây ra mưa
sao băng.
Hằng năm, bầu trời có thể xuất hiện nhiều sao băng, mưa sao băng. Mỗi
trận mưa sao băng có thể kéo dài trong nhiều ngày. Tuy nhiên, khoảng
thời gian mà sao băng xuất hiện nhiều nhất lại khá ngắn. Trong khoảng
cực điểm đó, số lượng sao băng quan sát được có thể lên đến mười hoặc
một trăm, hay nhiều hơn. Đôi lúc, còn có những trận mưa sao băng dày
đặc, mật độ có thể lên đến hàng nghìn hay thậm chí hàng chục nghìn sao
mỗi giờ. Cơn mưa sao băng như vậy được gọi là bão sao băng.

Việc quan sát được sao băng sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như trời mây,
độ ô nhiễm không khí của nơi đó hay ánh sáng của Mặt Trăng… Để có
thể xem được cơn mưa sao băng hoàn hảo, chúng ta cần xác định được
định hướng của các chòm sao. Những nơi có thể nhìn được chòm sao thì
có thể dễ quan sát mưa sao băng hơn. Những nơi gần xích đạo Trái Đất
sẽ dễ nhìn thấy sao băng nhất. Càng dần về hai cực, việc quan sát hiện
tượng mưa sao băng sẽ càng khó khăn hơn rất nhiều.
Từ xưa đến nay, theo quan niệm dân gian, con người luôn tin rằng, khi
sao băng xuất hiện, nếu bạn thành tâm ước một điều gì đó, điều ước sẽ
trở thành sự thật. Điều này vẫn chưa được kiểm chứng, nhưng nhiều
người vẫn tin vào nó.
Sao băng là một hiện tượng tự nhiên ẩn chứa nhiều điều thú vị. Bởi vậy,
những người yêu thích thiên văn học rất mong muốn có thể được chiêm
ngưỡng.
3. Chỉnh sửa bài viết
Đối chiếu bài viết với yêu cầu của kiểu bài và dàn ý đã lập để tiến hành
chỉnh sửa: