Khởi động

REPORTER

SUMMARY

PLAN

PROJECT

There's no explanation for a tough life. There's no explanation for a tough life. There's no explanation for a tough life. There's no explanation

Em có suy nghĩ gì về nhận xét của Phan Huy Chú : Vì trưng thu quá mức dân kiệt cả
vật lực mà không thể nộp đủ đến nỗi trở thành bần cùng mà phải bỏ cả nghề
nghiệp. Có người vì thuế sơn mà chặt cả cây sơn, vì thuế lụa mà phải phá khung
cửi, vì thuế cá tôm mà phải hủy cả chài lưới.

Tiết 13. Bài 7
KHỞI NGHĨA NÔNG DÂN Ở ĐÀNG
NGOÀI THẾ KỈ XVIII

Bài 7: KHỞI NGHĨA NÔNG DÂN Ở ĐÀNG NGOÀI THẾ KỈ XVIII
1. Bối cảnh lịch sử
Chính trị + Chính quyền trung ương: chính quyền PK Đàng Ngoài rơi vào
khủng hoảng sâu sắc, Vua Lê không có thực quyền, phủ Chúa
giữ mọi quyền hành quanh năm tổ chức hội hè, yến tiệc…
+ Quan lại địa phương: Hoành hành đục khoét nhân dân.

Kinh tế + Ruộng đất của nhân dân bị quan lại, địa chủ lấn chiếm.
Xã hội

+ Tình trạng hạn hán, lũ lụt dấn đến mất mùa liên tiếp xả ra.
+ Thủ công nghiệp và thương nghiệp ngày càng sa sút, tiêu
điều.
Cuộc sống của nhân dân khó khăn về mọi mặt.

=> Mâu thuẫn giữa nhân dân và chế độ PK Đàng Ngoài trở nên
sâu sắc đã thúc đẩy nông dân đứng lên nổi dậy đấu tranh chống
lại chính quyền phong kiến.

Hoạt động
nhóm 5 phút Hoàn thành
PHT
Hãy nêu những
nét chính về bối
cảnh lịch sử
Đàng Ngoài của
Đại Việt nửa đầu
TK XVIII.

Chúa Trịnh Sâm càng lúng sâu hơn vào “vũng bùn” ăn chơi hưởng lạc. Vào dịp Tết Trung thu “chúa phát
gấm làm hàng trăm, hàng ngàn cái đèn lồng tinh xảo tuyệt vời, mỗi cái giá đến mấy chục lạng vàng” (Thượng
kinh kí sự)
Quan lại xét xử “đục nước béo cò”, “để cho kẻ giảo hoạt lọt lưới pháp luật, kẻ điêu toa được múa mép, kẻ lí
? Nếu là người nông
ngay đành phải chịu thua” (Thông sức của Ngự sử đài năm 1719)
Năm 1710, chúa Trịnh Doanh tăng thuế ruộng tư, đánh thuế cả vào diện tích đất không sản xuất được như
dân
sống
ở
Đàng
Ngoài
“đồng chua nước mặn”, “đất sồi, rừng khô cằn”, “bãi cát trắng”.
Phan Huy Chú trong “Lịch triều hiến chương loại chí” đã
nhận kì
xét:này,
“...Mộtem
tấc đất,
thời
cókhông
ủngbỏ sót, không chỗ
nào là không đánh thuế, cái chính sách vét hết lợi hình như quá cay nghiệt”.
cuộc
khởi
Nạn đói khủng khiếp năm 1740 – 1741 ở Đàng Ngoài,hộ
“Dâncác
lưu vong
bồng
bế, dắtnghĩa
díu nhau di kiếm ăn đầy
đường… Dân phần nhiều sống nhờ rau cỏ, ăn cả chuột, rắn.của
Người
chết đóidân
ngổn không?
ngang, người sống sót không
nông
còn một phần mười. Làng nào có tiếng trù mật cũng chỉ còn năm, ba hộ mà thôi” (Khâm định việt sử thông
Vì sao?
giám cương mục)
Người dân phải ăn vỏ cây, rau cỏ, thây chết đói đầy đường, thôn xóm tiêu điều. Những người sống sót thì
phiêu tán khắp nơi.
Theo bản điều trần Ngô Thì Sĩ gửi chúa Trịnh thì 4 trấn đồng bằng (thuộc Bắc Bộ ngày nay) có 1076 xã,
dân đi phiêu tán hết.
Năm 1741, số làng phiêu tán gần hết lên đến 1730 làng, số làng phiêu tán vừa là 1961 làng, nghĩa là hơn
1/4 tổng số làng xã của Đàng Ngoài.

Bài 7: KHỞI NGHĨA NÔNG DÂN Ở ĐÀNG NGOÀI THẾ KỈ XVIII
2. Một số cuộc khởi nghĩa lớn của nông dân Đàng Ngoài.

Dựa vào lược đồ,
thông tin và bảng
tóm tắt hãy:
Nêu những diễn biến
chính của các cuộc
khởi nghĩa.

Bài 7: KHỞI NGHĨA NÔNG DÂN Ở ĐÀNG NGOÀI THẾ KỈ XVIII
2. Một số cuộc khởi nghĩa lớn của nông dân Đàng Ngoài.
Cuộc KN tiêu biểu/ Diễn biến chính
thời gian diễn ra

Hoàng Công
Chất
( 1739 - 1769)

Diễn ra trên 1 khu vực rộng lớn từ Sơn Nam -> Tây Bắc. Ông có công
bảo vệ vùng biên giới và giúp dân ổn định cuộc sống. Sau khi ông mất,
con trai ông tiếp tục cuộc khởi nghĩa đến năm 1769 thì bị dập tắt.

Nguyễn Danh
Phương
(1740 - 1751)

- Khởi nghĩa diến ra từ Tam Đảo ( Vĩnh Phúc) đến Sơn Tây, Tuyên
Quang. Đến năm 1751 quân Trịnh ồ ạt đem quân đàn áp, ông bị bắt,
cuộc khởi nghĩa thất bại.

Nguyễn Hữu
Cầu
(1741 - 1751)

Địa bàn hoạt động chính là ở Đồ Sơn, Vân Đồn…=> sau đó đánh lên
Kinh Bắc, uy hiếp Thăng Long, rồi mở rộng xuống Nam Sơn, Thanh
Hóa, Nghệ An.Cuộc khởi nghĩa được đông đảo nhân dân ủng hộ. Đến
1751 chúa Trịnh đem quân đàn áp => cuộc KN thất bại.

=> Nhận xét: - Phạm vi hoạt động rộng: Khắp trấn đồng bằng và vùng Thanh –
Nghệ.
- Kết quả: Đều thất bại

+ Cuộc khởi nghĩa Nguyễn Hữu Cầu diễn ra
trong 10 năm, được nhân dân ủng hộ đông dảo,
địa bàn hoạt động rộng, uy hiếp được kinh thành
Thăng Long.
+ Cuộc khởi nghĩa Hoàng Công Chất kéo dài 30
năm, không chỉ chống lại chính quyền phong
kiến mà còn có công đánh giặc Phẻ (từ Thượng
Lào tràn vào xâm lược) bảo vệ vùng biên giới
Tây Bắc, giúp ND ổn định cuộc sống.
+ Cuộc khởi nghĩa Nguyễn Danh Phương kéo dài
11 năm và mở rộng hoạt động trên 1 phạm vi lớn.
Thanh thế lừng lẫy 1 vùng, trở thành “địch quốc
của triều đình”

Trong các cuộc k/n
trên, em ấn tượng
với cuộc khỏi
nghĩa nào nhất? Vì
sao?

Khởi nghĩa Hoàng Công Chất
Theo Minh đô sử, năm 1739, Hoàng Công Chất và Nguyễn Hữu Cầu đi theo Nguyễn Cừ và Nguyễn Tuyển hoạt
động ở vùng Sơn Nam. Sau khi quân Nguyễn Cừ bị đánh bại, Công Chất tụ tập lực lượng riêng tiếp tục hoạt động
ở Sơn Nam. Quân khởi nghĩa giỏi thủy chiến, thường ra vào nơi cỏ rậm bùn lầy không để lại dấu tích.
Năm 1740, chúa Trịnh cử các tướng Hoàng Công Kỳ, Phạm Trần Tông mang quân đánh Công Chất ở Công An
nhưng không nổi.
Năm 1743, Công Chất lại chống cự thành công cuộc bao vây của thống lĩnh Trương Nhiêu. Quân triều đình lại
buộc phải rút về. Cuối năm đó, chúa Trịnh Doanh sai sứ đi chiêu an, đòi Công Chất phải về yết kiến. Chất cự tuyệt,
chiếm giữ phủ Khoái Châu (Hưng Yên). Trịnh Doanh bèn điều Đinh Văn Giai mang đại quân đi dẹp, quân khởi
nghĩa thất bại nặng nề ở Đỗ Xá nhưng vẫn giữ được Khoái Châu.
Năm 1745, quân khởi nghĩa tập kích bắt và giết chết trấn thủ Sơn Nam là Hoàng Công Kỳ. Công Chất mang quân
đánh phá các huyện lân cận và phối hợp với quân khởi nghĩa Nguyễn Hữu Cầu.
Năm 1746 và 1748, quân Công Chất phối hợp với quân của Hữu Cầu đánh Sơn Nam và Thăng Long nhưng thất
bại. Cuối năm 1748, Trịnh Doanh sai Hoàng Ngũ Phúc, Phạm Đình Trọng tấn công vào Mã Não và Hương Nhi,
quân khởi nghĩa thua to, Công Chất cùng con là Công Toản đến Mỹ Lương theo thủ lĩnh khởi nghĩa tên là Tương.
Sau đó quân của Tương bị đánh tan, cha con Công Chất bỏ chạy vào Thanh Hoá. Triều đình ban thưởng ai bắt
được ông thì được tước quận công, hàm tam phẩm. Tuy nhiên năm 1750 ông theo đường núi tiến ra vùng Hưng
Hoá.

Thành Bản Phủ - Nơi thời Hoàng Công Chất

Bài 7: KHỞI NGHĨA NÔNG DÂN Ở ĐÀNG NGOÀI THẾ KỈ XVIII
3.Tác động của phong trào nông dân ở Đàng Ngoài đối với xã hội Đại Việt
thế kỉ XVIII
- Kết quả: Đều thất bại
- Ý nghĩa, tác động:
+ Thể hiện ý chí đấu tranh chống áp bức, bất công
+ Buộc chúa Trịnh phải thực hiện 1 số chính sách như khuyến
khích khai hoang, giảm nhẹ thuế khoá, tu sửa đê điều, đưa
nông dân lưu tán về quê làm ăn…
+ Giáng đòn mạnh mẽ và làm lung lay chính quyền Lê – Trịnh

Hãy cho biết
phong trào nông
dân ở Đàng
Ngoài có tác
động như thế nào
đối với xã hội
Đại Việt thế kỉ
XVIII?

Luyện tập
1. Sự mục nát của chính quyền phong kiến họ Trịnh ở Đàng Ngoài đã dẫn đến
những hậu quả gì?
2. Nêu những nét chính của các cuộc khởi nghĩa nông dân ở Đàng Ngoài thế kỉ
XVIII.

Luyện tập
1. Sự mục nát của chính quyền phong kiến họ Trịnh ở Đàng Ngoài đã dẫn đến
những hậu quả gì?
Gợi ý:
Sự mục nát của chính quyền phong kiến họ Trịnh ở Đàng Ngoài đã dẫn đến những hậu
quả:
- Chính trị: Quan lại địa phương: Hoành hành đục khoét nhân dân.
- Kinh tế:
+ Ruộng đất của nhân dân bị quan lại, địa chủ lấn chiếm.
+ Tình trạng hạn hán, lũ lụt dấn đến mất mùa liên tiếp xả ra.
+ Thủ công nghiệp và thương nghiệp ngày càng sa sút, tiêu điều.
- Xã hội: Cuộc sống của nhân dân khó khăn về mọi mặt.
=> Mâu thuẫn giữa nhân dân và chế độ PK Đàng Ngoài trở nên sâu sắc đã thúc đẩy
nông dân đứng lên nổi dậy đấu tranh chống lại chính quyền phong kiến.

Luyện tập

2. Nêu những nét chính của các cuộc khởi nghĩa nông dân ở Đàng Ngoài thế kỉ XVIII.
Gợi ý:
- Hàng loạt các cuộc khởi nghĩa nổ ra ở khắp các tỉnh thành và diễn ra trong 1
thời gian dài như:

- Kết quả đều thất bại.

VẬN DỤNG
Tìm hiểu thêm về các cuộc khởi nghĩa nông dân ở Đàng Ngoài thế kỉ
XVIII , hãy viết về một cuộc khởi nghĩa ( khoảng 100 chữ) với các
nội dung sau: Khởi nghĩa diễn ra khi nào? Mục đích. Ở đâu? Ai
tham gia? Ai liên quan? Họ đã có hành động như thế nào và kết quả.

- Chuẩn bị Bài 8: Phong trào Tây Sơn.
+ Tìm hiểu về nguyên nhân bùng nổ của phong trào
Tây Sơn.
+ Tìm hiểu về một số thắng lợi tiêu biểu của phong trào
Tây Sơn.
+ Tìm hiểu về Nguyễn Huệ - Quang Trung và vai trò
của ông trong phong trào Tây Sơn.

Thank you
REPORTER

SUMMARY

PLAN

PROJECT

There's no explanation for a tough life. There's no explanation for a tough life. There's no explanation for a tough life. There's no explanation