KHỞI ĐỘNG
“ Miền Cận Đông và Viễn Đông, kể từ Xi-ri
đến Triều Tiên- chỉ tính những nước thuộc địa
và nửa thuộc địa thôi- có một diện tích rộng
hơn 15 triệu km2 với dân số hơn 1 200 triệu
người. Tất cả những nước rộng lớn ấy hiện
đang ở dưới ách thống trị của chủ nghĩa đế
quốc tư bản” ( Nguyễn Ái Quốc Bản án chế độ
thực đân Pháp, NXB sự thật, Hà Nội, 1975,
tr.133)

KHỞI ĐỘNG
Hãy chia sẻ những điều em biết
về giai đoạn lịch sử này liên
quan đến vấn đề nêu trên.

Chương 4: CHÂU ÂU VÀ NƯỚC MỸ
TỪ CUỐI THẾ KỈ  XVIII ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XX.
BÀI 10- Tiết 22,23: SỰ HÌNH THÀNH CỦA CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC Ở CÁC NƯỚC ÂU MỸ ( CUỐI THẾ KỶ XIX- ĐẦU THẾ KỶ XX)

Bài 10 -Tiết 22,23:
SỰ HÌNH THÀNH CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC Ở
CÁC NƯỚC ÂU – MỸ
(CUỐI THẾ KỈ XIX – ĐẦU THẾ KỈ XX)

Kiến thức
+ Mô tả được những nét
chính về quá trình hình thành
của chủ nghĩa đế quốc
+ Nhận biết được những
chuyển biến lớn về kinh tế,
chính sách đối nội, đối ngoại
của các đế quốc Anh, Pháp,
Đức, Mỹ từ cuối thế kỉ XIX
đến đầu thế kỉ XX.

MỤC TIÊU

Phẩm chất

+ Chăm chỉ: HS sưu tầm tranh ảnh, tài liệu
liên quan phục vụ bài học.
+ Trách nhiệm: HS có trách nhiệm của công
dân đối với Tổ quốc trong cuông cuộc phát
triển và hội nhập quốc tế hiện nay. trong quá
trình học tập như đóng góp ý kiến khi cùng
làm việc nhóm.
+ Yêu nước: Bồi dưỡng tinh thần yêu nước,
nhật thức được sức ép của chủ nghĩa thực dân
phương Tây đối với Việt Nam nói riêng, các
nước ở Châu Á, Phi, Mỹ nói chung thời cận
đại

NỘI DUNG
Những nét chính về quá trình hình thành chủ
nghĩa đế quốc

Các nước đế quốc Anh, Pháp, Đức, Mỹ từ cuối thế kỉ
XIX đến đầu thế kỉ XX.

BÀI 10- Tiết 22,23: SỰ HÌNH THÀNH CỦA CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC Ở CÁC
NƯỚC ÂU - MỸ ( CUỐI THẾ KỶ XIX- ĐẦU THẾ KỶ XX)

1. Những nét chính về quá trình hình thành chủ nghĩa đế quốc

1. Những nét chính về quá trình hình thành chủ nghĩa đế quốc

Hoạt động cặp đôi:
HS đọc phần 1 và và quan sát Hình 10.1 để trả lời các câu hỏi:
1. Hãy mô tả những nét chính về quá trình hình thành chủ nghĩa đế quốc vào
cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX?
2. HS thảo luận đoạn thông tin, tìm ra các từ khóa quan trọng:
3. Dựa vào các từ khóa, tóm tắt về quá trình hình thành chủ nghĩa đế quốc vào
cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX.
4. Hình dung được các thuộc địa, khu vực ảnh hưởng của mỗi đế quốc trên lược
đồ.

1. Những nét chính về quá trình hình thành chủ nghĩa đế quốc

 - Trong 30 năm cuối thế kỉ XIX, nền kinh tế tư bản chủ

nghĩa phát triển nhanh chóng. Những phát minh khoa học, kĩ
thuật nở rộ tạo chuyển biến lớn trong sản xuất và đời sống ở
Tây Âu và Bắc Mỹ.

Em hiểu công ti
độc quyền là như
thế nào?

1

2

1. Những nét chính về quá trình hình thành chủ nghĩa đế quốc
 - Trong 30 năm cuối thế kỉ XIX, nền kinh tế tư bản chủ nghĩa phát
triển nhanh chóng. Những phát minh khoa học, kĩ thuật nở rộ đã tạo
những chuyển biến lớn trong sản xuất và đời sống ở Tây Âu và Bắc
Mỹ.
 - Các công ti độc quyền lớn ra đời đã lũng đoạn thị trường và nền kinh
tế, chi phối đời sống chính trị, xã hội ở mỗi nước.
 Các nước tư bản đều đẩy mạnh xâm lược, khai thác và bóc lột thuộc
địa

=> Chủ nghĩa đế quốc ra đời.

BÀI 10- tiết 22,23: SỰ HÌNH THÀNH CỦA CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC Ở CÁC NƯỚC ÂU - MỸ
( CUỐI THẾ KỶ XIX- ĐẦU THẾ KỶ XX)

2. Các nước đế quốc Anh, Pháp, Đức, Mỹ từ cuối thế kỉ XIX đến
đầu thế kỉ XX.
a. Anh.
* Kinh tế :

THẢO LUẬN NHÓM (3
Hãy nêu
những chuyển biến lớn về kinh tế của đế quốc Anh
PHÚT)
Nhóm 1
trong những năm cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX?

Nhóm 2

Nhóm 3

Hãy nêu những chuyển biến về chính sách đối nội của đế
quốc Anh trong những năm cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX?
Hãy nêu những chuyển biến về chính sách đối ngoại của đế

BÀI 10- tiết 22,23: SỰ HÌNH THÀNH CỦA CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC Ở CÁC NƯỚC ÂU - MỸ
( CUỐI THẾ KỶ XIX- ĐẦU THẾ KỶ XX)

2. Các nước đế quốc Anh, Pháp, Đức, Mỹ từ cuối thế kỉ XIX đến
đầu thế kỉ XX.
a. Anh.
* Kinh tế :
 - Từ vị trí dẫn đầu thế giới về công nghiệp Anh tụt xuống vị trí thứ 3 thế giới
sau Mỹ và Đức
- Anh vẫn đứng đầu thế giới về thương mại và thuộc địa.
 - Đầu thế kỉ XX, nhiều công ti độc quyền ra đời thao túng nền kinh tế.

emquyền
hình thức
chứcnền
độc quyền có
Các côngTheo
ti độc
chi tổphối
ở Việt Nam không? Cho ví dụ?
kinh tế, chính
trị đất nước như thế
nào?

BÀI 10- tiết 22,23: SỰ HÌNH THÀNH CỦA CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC Ở CÁC NƯỚC ÂU - MỸ
( CUỐI THẾ KỶ XIX- ĐẦU THẾ KỶ XX)

2. Các nước đế quốc Anh, Pháp, Đức, Mỹ từ cuối thế kỉ XIX đến
đầu thế kỉ XX.
a. Anh.
* Chính sách đối nội:
Anh là nước quân chủ lập hiến. Hai đảng Tự do và Bảo thủ thay nhau

nắm quyền, đều bảo vệ quyền lợi của giai cấp tư sản.

* Chính sách đối ngoại:
 Anh tiếp tục đẩy mạnh xâm lược thuộc địa và trở thành nước có nhiều

thuộc địa nhất thế giới.

XUẤT KHẨU TƯ BẢN CỦA TƯ SẢN ANH
ĐẦU TƯ SẢN XUẤT
Nguyên liệu
Nhân công
Hàng hóa
Lợi nhuận

TRONG NƯỚC
Nhập từ nước ngoài
Trả lương cao

THUỘC ĐỊA
Tại chỗ
Trả lương thấp

Mang ra nước ngoài bán Tiêu thụ tại chỗ
Thấp hơn

Cao hơn

Hệ thống thuộc địa của Anh
(Đến năm 1914, rộng: 33 triệu Km2 với 400 triệu người), bằng ¼ diện tích và ¼
dân số thế giới

“Chủ nghĩa đế quốc thực dân” là đặc điểm của nước Anh

Hình ảnh về nước Anh
cuối thế kỉ XIX đầu thế
kỉ XX

Hình ảnh về nước Anh
cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX

Một dòng motor taxi theo cấp bậc  ở
Knightsbridge (1907)

 Giao thông bận rộn ở Piccadilly Circus ở London (1912)

Hình ảnh về nước Anh
cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX

Một dòng motor taxi theo cấp bậc  ở
Knightsbridge (1907)

 Giao thông bận rộn ở Piccadilly Circus ở London

(1912)

Nội Dung

Nước Anh cuối TK XIX đầu TK XX

Kinh Tế

-

Công nghiệp phát triển chậm lại, đứng thứ ba thế giới.
- Xuất hiện các công ti độc quyền
-Chú trọng đầu tư thuộc địa.

Chính Trị

-

Đặc Điểm

- “Chủ nghĩa đế quốc thực dân"

Chế độ quân chủ lập hiến.
- Tăng cường chiến tranh xâm lược
- Nhiều thuộc địa nhất thế giới.

b. Pháp

Chuyển giao nhiệm vụ:
Dựa vào SGK trang 46, em hãy hoàn
thành nội dung phiếu học tập về tình
hình kinh tế, chính trị của nước Pháp
cuối Tk XIX đầu TK XX.
Nội dung

 
- Vị trí:
Kinh tế - Nguyên nhân:
 
- Điểm mới:
 
- Đặc điểm:
 
- Đối nội:
Chính trị - Đối ngoại:

b. Pháp
Nội dung
 

- Vị trí: Cuối TK XIX, công nghiệp Pháp từ vị trí thứ 2 tụt xuống thứ 4
(sau Mĩ, Đức, Anh), nông nghiệp sản xuất nhỏ.
- Nguyên nhân: Thua trận, phải bồi thường chiến tranh

 
 

Kinh tế

- Điểm mới:

+ Đầu thế kỉ XX ngành điện khí, hóa chất, chế tạo ô tô,... phát triển.
+ Các công ty độc quyền xuất hiện chi phối nền kinh tế Pháp,
đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng => Pháp chuyển sang chủ
nghĩa đế quốc.
+ Tăng cường xuất khẩu ra nước ngoài dưới hình thức cho vay lãi.
 
Chính trị

- Đối nội:
- Đối ngoại:

“2/3 số tư bản trong nước thuộc về 5

Qua đoạn tư

ngân hàng, phần lớn đầu tư ra nước

liệu trên, em

ngoài. Năm 1914, Pháp xuất khẩu 60 tỉ

hãy nhận xét về

phrăng, trong đó một nửa cho nước

sự xuất khẩu tư

Nga vay, còn lại cho Thổ Nhĩ Kì, các

bản của Pháp?

nước Cận Đông, Trung Âu và Mĩ Latinh vay, chỉ có 2-3 tỉ đưa vào thuộc
địa”

b.Pháp

Công ty công nghiệp ô tô Rơ-

b. Pháp
Nội dung
 

- Vị trí: Cuối TK XIX, công nghiệp Pháp từ vị trí thứ 2 tụt xuống thứ 4
(sau Mĩ, Đức, Anh), nông nghiệp sản xuất nhỏ.
- Nguyên nhân: Thua trận, phải bồi thường chiến tranh

 
 

Kinh tế

- Điểm mới:

+ Đầu thế kỉ XX ngành điện khí, hóa chất, chế tạo ô tô,... phát triển.
+ Các công ty độc quyền xuất hiện chi phối nền kinh tế Pháp,
đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng => Pháp chuyển sang chủ
nghĩa đế quốc.
+ Tăng cường xuất khẩu ra nước ngoài dưới hình thức cho vay lãi.
 
Chính trị

- Đối nội: Chế độ cộng hoà, đàn áp nhân dân
- Đối ngoại: Đẩy mạnh xâm lược thuộc địa.

b. Pháp

c. Đức

Chuyển giao nhiệm vụ: Thảo luận
nhóm

Nhóm 1: Nêu những chuyển biến lớn về kinh tế?
Nhóm 2: Nêu những chuyển biến lớn về chính sách đối nội?
Nhóm 3: Nêu những chuyển biến lớn về chính sách đối ngoại?
Nhóm 4: Giải thích cụm từ: “ Đế quốc quân phiệt hiếu chiến?

c. Đức
* Kinh tế:
-Công nghiệp Đức phát triển nhanh, đứng
đầu châu Âu, thứ 2 trên thế giới (sau Mĩ).
Nguyên nhân:
+ Lợi nhuận từ chiến tranh Pháp – Phổ.
+ Ứng dụng thành tựu khoa học – kĩ thuật
mới nhất.
- Cuối thế kỉ XIX các công ty độc quyền ra
đời
=> Chi phối nền kinh tế Đức

c. Đức
* Chính trị

- Chính phủ Đức truyền

-Đức theo thể chế liên bang do quý tộc địa chủ

bá bạo lực, đàn áp

và tư sản độc quyền thống trị.
-Thi hành chính sách đối nội, đối ngoại phản
động và hiếu chiến.
-Đặc điểm : Chủ nghĩa đế quốc Đức là “chủ
nghĩa đế quốc quân phiệt, hiếu chiến”.

phong trào công nhân.
- Giới cầm quyền hung
hãn đòi dùng vũ lực để
chia lại thị trường, chia
lại khu vực ảnh hưởng
trên thế giới.

Toàn bộ quyền lực trong nhà nước Đức nằm trong tay quý tộc địa chủ và
tư sản độc quyền, giới cầm quyền Đức có ý đồ gây chiến tranh để tranh
giành thuộc địa nên đã “quân sự hóa” bộ máy nhà nước bằng cách đưa
các tướng lĩnh quân đội lên nắm chính quyền để chuẩn bị cho cuộc chiến
tranh. Chính quyền đó rất hung hãn trong việc đàn áp nhân dân và tập
trung mọi hoạt động cho việc chuẩn bị chiến tranh để phân chia lại thị
trường thế giới.

 Nước Đức được ví như “Con

hổ đói đến bàn tiệc muộn”

Giai cấp thống trị hiếu chiến âm mưu dùng vũ lực để chia lại thế
giới nên chủ nghĩa đế quốc là “Chủ nghĩa quân phiệt, hiếu chiến”

d.Mỹ

TRUY TÌM TỪ KHÓA
▪Dựa vào SGK trang 47
▪Tìm từ khoá liên qua đến những chuyển biến
về kinh tế, chính sách đối nội, đối ngoại của
Mĩ cuối thế kỉ XIX- đầu thế kỉ XX
Cả lớp chia 3 đội chơi, trong thời gian 3 phút
đội nào tìm được nhiều từ khoá nhất đội đó
chiến thắng.

C

K

V

U

A

D

Ầ

U

M

Ỏ

Đ

S

Ứ

V

Ơ

Đ

K

H

Ẩ

N

H

O

A

N

Ả

H

T

U

G

Ứ

R

H

D

I

O

E

R

O

N

H

E

A

I

N

C

L

Ậ

P

Đ

Ồ

N

Đ

G

Ề

N

Ô

Ớ

G

À

M

R

A

F

L

U

P

D

C

M

T

I

Đ

C

Đ

Đ

Ồ

N

Đ

I

Ề

Â

S

Ứ

Ô

H

Ầ

A

V

U

A

T

H

É

P

N

Đ

L

L

Ó

U

R

E

S

S

E

H

T

H

C

Ắ

A

V

A

R

R

C

S

S

Ứ

C

T

A

H

Đ

F

I

B

A

N

U

H

O

N

G

H

A

Ủ

Ê

A

Ệ

Đ

Ả

N

G

C

Ộ

N

G

H

Ò

A

P

H

N

H

Y

N

G

Â

Y

C

H

I

Ế

N

N

E

T

R

C

H

U

Y

Ê

N

C

A

N

H

Ô

N

R

B

À

N

H

C

H

Ư

Ớ

N

G

N

G

E

Ợ

C

K

V

U

A

D

Ầ

U

M

Ỏ

Đ

S

Ứ

V

Ơ

Đ

K

H

Ẩ

N

H

O

A

N

Ả

H

T

U

G

Ứ

R

H

D

I

O

E

R

O

N

H

E

A

I

N

C

L

Ậ

P

Đ

Ồ

N

Đ

G

Ề

N

Ô

Ớ

G

À

M

R

A

F

L

U

P

D

C

M

T

I

Đ

C

Đ

Đ

Ồ

N

Đ

I

Ề

Â

S

Ứ

Ô

H

Ầ

A

V

U

A

T

H

É

P

N

Đ

L

L

Ó

U

R

E

S

S

E

H

T

H

C

Ắ

A

V

chuyển biến về kinh

A

R

R

C

S

S

Ứ

C

T

A

H

Đ

F

I

tế, chính sách đối nội,

B

A

N

U

H

O

N

G

H

A

Ủ

Ê

A

Ệ

Đ

Ả

N

G

C

Ộ

N

G

H

Ò

A

P

H

N

H

Y

N

G

Â

Y

C

H

I

Ế

N

N

E

T

R

C

H

U

Y

Ê

N

C

A

N

H

Ô

N

R

B

À

N

H

C

H

Ư

Ớ

N

G

N

G

E

Ợ

Dựa vào những từ
khoá trên, em hãy tóm
tắt ngắn gọn những

đối ngoại của Mỹ cuối
thế kỉ XIX- đầu thế kỉ
XX ?

d. Mỹ
* Kinh tế

-Từ vị trí thứ 4 (sau Anh, Pháp, Đức), Mỹ
vươn lên đứng đầu thế giới về sản xuất công
nghiệp.
- Xuất hiện các công ty độc quyền khổng lồ:
Rốc-phe-lơ (vua dầu mỏ), Mooc-gan (vua
thép), Pho (vua ô tô)
- Nông nghiệp: hiện đại

CÁC ÔNG VUA CÔNG NGHIỆP MỸ

“Vua dầu mỏ”

“Vua thép”

“Vua ô tô”-

J.D.Rốc-phe-lơ
(1839-1937)

J.P.Moóc-gan
(1837-1913)

Henry For (18631947)

d. Mỹ
* Chính trị
- Đề cao vai trò Tổng thống, 2 Đảng - Cộng hòa và
Dân chủ thay nhau cầm quyền.
* Đối nội: Bảo vệ quyền lợi giai cấp tư sản
* Đối ngoại: Tăng cường bành trướng, tranh giành
thuộc địa.

d. Mỹ

* Kinh tế
- Từ vị trí thứ 4 (sau Anh, Pháp, Đức), Mỹ vươn lên
đứng đầu thế giới về sản xuất công nghiệp.
- Xuất hiện các công ty độc quyền khổng lồ: Rốc-phe-lơ
(vua dầu mỏ), Mooc-gan (vua thép), Pho (vua ô tô)
- Nông nghiệp: Hiện đại
* Chính trị
- Đề cao vai trò Tổng thống, 2 Đảng - Cộng hòa và
Dân chủ thay nhau cầm quyền.
* Đối nội: Bảo vệ quyền lợi giai cấp tư sản
* Đối ngoại: Tăng cường bành trướng, tranh giành
thuộc địa.

1. Tại sao vị trí kinh tế Mỹ lại có sự thay đổi
như vậy?
2. Các công ty độc quyền ở Mỹ có sức mạnh như
thế nào?
3. Em biết thêm điều gì về 2 đảng cầm quyền ở Mỹ?

4. Mỹ bành chướng, giành giật thuộc địa ở đâu?
5. Em hãy rút ra đặc điểm của chủ nghĩa đế quốc
Mỹ?

1

Anh
Pháp

2

Đức
Mĩ

3
4

Cuối thế kỉ XVIII- đầu thế kỉ XIX

Mĩ

1. Tại sao
vị trí kinh
tế Mỹ lại
có sự
thay đổi
như vậy?

Đức
Anh

Pháp
Cuối thế kỉ XIX - Đầu thế kỉ XX

Vị trí công nghiệp các nước Anh, Pháp, Đức, Mĩ