Sachvui.Com

TUÛ SAÙCH NGHIEÂN CÖÙU
IMMANUEL KANT

PHEÂ PHAÙN LYÙ TÍNH
THUAÀN TUÙY
(KRITIK DER REINEN VERNUNFT)

BUØI VAÊN NAM SÔN
Dòch vaø chuù giaûi

NỘI DUNG
Maáy löu yù cuûa ngöôøi dòch ...............................................................................XVII-XXV
Daãn luaän ......................................................................................................... XXVI-LXX

Sachvui.Com

IMMANUEL KANT
PHEÂ PHAÙN LYÙ TÍNH THUAÀN TUÙY
Ñeà töø .............................................................................................................................1
Lôøi Töïa cho Laàn xuaát baûn thöù nhaát (1781) (baûn A) ..............................................2
(AVII – AXXII*)
Chuù giaûi daãn nhaäp (cuûa ngöôøi dòch) ..........................................................................11
Lôøi Töïa cho Laàn xuaát baûn thöù hai (1787) (baûn B) ...............................................29
(BVII – BXLIV*)
Chuù giaûi daãn nhaäp ......................................................................................................50
Lôøi daãn nhaäp .............................................................................................................57
I........ Veà söï khaùc nhau giöõa nhaän thöùc thuaàn tuùy vaø nhaän thöùc thöôøng nghieäm ....57
II. ..... Chuùng ta sôû höõu moät soá nhaän thöùc tieân nghieäm vaø ngay taâm trí bình thöôøng
cuõng khoâng bao giôø khoâng coù chuùng ..............................................................60
III. .... Trieát hoïc caàn coù moät moân khoa hoïc xaùc ñònh khaû theå, caùc nguyeân taéc vaø
phaïm vi cuûa moïi nhaän thöùc tieân nghieäm ........................................................62
IV. .... Veà söï khaùc nhau giöõa phaùn ñoaùn phaân tích vaø phaùn ñoaùn toång hôïp ............65

*

Ñaùnh soá trang theo nguyeân baûn, ñaët ôû leà traùi moãi trang. (N.D).

V. ..... Trong moïi moân khoa hoïc lyù thuyeát cuûa lyù tính [thuaàn lyù] ñeàu coù chöùa ñöïng
nhöõng phaùn ñoaùn toång hôïp-tieân nghieäm nhö laø caùc nguyeân taéc ...................69
VI. .... Vaán ñeà chuû yeáu cuûa lyù tính thuaàn tuùy ............................................................72
VII. ... YÙ töôûng vaø söï phaân chia [noäi dung] cuûa moät moân khoa hoïc ñaëc thuø mang teân
Pheâ phaùn lyù tính thuaàn tuùy ............................................................................. 76
Chuù giaûi daãn nhaäp .................................................................................................80

I.

HOÏC THUYEÁT SIEÂU NGHIEÄM VEÀ CAÙC YEÁU TOÁ CÔ BAÛN CUÛA NHAÄN
THÖÙC

PHAÀN I: Caûm naêng hoïc sieâu nghieäm ..................................................................100
Muïc § 1: [Daãn nhaäp] .......................................................................................100
Chuù giaûi daãn nhaäp ..........................................................................................104
Chöông I: Veà khoâng gian .........................................................................................108
Muïc § 2: Khaûo saùt sieâu hình hoïc veà khaùi nieäm khoâng gian ..........................108
Muïc § 3: Khaûo saùt sieâu nghieäm veà khaùi nieäm khoâng gian ............................111
Chöông II: Veà thôøi gian ...........................................................................................115
Muïc § 4: Khaûo saùt sieâu hình hoïc veà khaùi nieäm thôøi gian .............................115
Muïc § 5: Khaûo saùt sieâu nghieäm veà khaùi nieäm thôøi gian ...............................117
Muïc § 6: Keát luaän töø caùc khaùi nieäm treân .......................................................118
Muïc § 7: Giaûi thích .........................................................................................121
Muïc § 8: Caùc nhaän xeùt chung veà Caûm naêng hoïc sieâu nghieäm ......................124
Chuù giaûi daãn nhaäp ..........................................................................................133

PHAÀN II: Loâ-gíc hoïc sieâu nghieäm ........................................................................147
Daãn nhaäp: YÙ nieäm veà moät moân Loâ-gíc hoïc sieâu nghieäm .......................................148
I.

Veà moân Loâ-gíc hoïc noùi chung .....................................................................148

II. Veà Loâ-gíc hoïc sieâu nghieäm .........................................................................151
III. Veà vieäc chia Loâ-gíc hoïc phoå bieán ra thaønh Phaân tích phaùp vaø Bieän chöùng
phaùp ..............................................................................................................153
IV. Veà vieäc chia Loâ-gíc hoïc sieâu nghieäm ra thaønh Phaân tích phaùp sieâu nghieäm
vaø Bieän chöùng phaùp sieâu nghieäm ................................................................156
Chuù giaûi daãn nhaäp ...............................................................................................158
A. Phaân tích phaùp sieâu nghieäm .............................................................................164
Quyeån I: Phaân tích phaùp caùc khaùi nieäm ..............................................................166
Chöông I: Veà manh moái ñeå phaùt hieän taát caû caùc khaùi nieäm thuaàn tuùy cuûa giaùc tính
...................................................................................................................167
Tieát 1: Veà vieäc söû duïng giaùc tính moät caùch loâ-gíc noùi chung.............................168
Tieát 2: . ..................................................................................................................170
Muïc § 9: Veà chöùc naêng loâ-gíc cuûa giaùc tính trong caùc phaùn ñoaùn .............170
Tieát 3: ...................................................................................................................175
Muïc § 10: Veà caùc khaùi nieäm thuaàn tuùy cuûa giaùc tính hay caùc phaïm truø ...175
Muïc § 11: ......................................................................................................180
Muïc § 12: .....................................................................................................183
Chuù giaûi daãn nhaäp ........................................................................................186
Chöông II: Veà söï dieãn dòch caùc khaùi nieäm thuaàn tuùy cuûa giaùc tính........................200
Tieát 1: ...................................................................................................................200
Muïc § 13: Veà caùc nguyeân taéc cuûa moät söï dieãn dòch sieâu nghieäm noùi chung
..................................................................................................200

Muïc § 14: Böôùc chuyeån sang dieãn dòch sieâu nghieäm veà caùc phaïm truø ......205
Tieát 2: Dieãn dòch sieâu nghieäm caùc khaùi nieäm thuaàn tuùy cuûa giaùc tính [THEO AÁN
BAÛN B 1787] ...........................................................................................208
Muïc § 15: Veà khaû theå cuûa moät söï noái keát noùi chung ................................208
Muïc § 16: Veà söï thoáng nhaát toång hôïp-nguyeân thuûy cuûa Thoâng giaùc .......210
Muïc § 17: Nguyeân taéc cuûa söï thoáng nhaát toång hôïp cuûa Thoâng giaùc laø
nguyeân taéc toái cao cuûa moïi söï söû duïng giaùc tính .....................213
Muïc § 18: Söï thoáng nhaát khaùch quan cuûa Töï yù thöùc laø gì ..........................216
Muïc § 19: Hình thöùc loâ-gíc cuûa moïi phaùn ñoaùn laø ôû trong söï thoáng nhaát
khaùch quan cuûa thoâng giaùc veà caùc khaùi nieäm ñöôïc chöùa ñöïng
trong ñoù [trong moïi phaùn ñoaùn] ................................................217
Muïc § 20: Moïi tröïc quan caûm tính ñeàu phuïc tuøng caùc phaïm truø nhö caùc ñieàu
kieän chæ nhôø ñoù caùi ña taïp cuûa tröïc quan coù theå thoáng nhaát trong
moät YÙ thöùc .................................................................................220
Muïc § 21: Nhaän xeùt .....................................................................................220
Muïc § 22: Ñeå nhaän thöùc veà nhöõng söï vaät, phaïm truø khoâng coù söï söû duïng naøo
khaùc hôn laø aùp duïng vaøo nhöõng ñoái töôïng cuûa kinh nghieäm ..222
Muïc § 23: .....................................................................................................223
Muïc § 24: Veà vieäc aùp duïng caùc phaïm truø vaøo nhöõng ñoái töôïng cuûa giaùc quan
noùi chung ....................................................................................225
Muïc § 25: .....................................................................................................229
Muïc § 26: Dieãn dòch sieâu nghieäm veà vieäc söû duïng caùc khaùi nieäm thuaàn tuùy
cuûa giaùc tính moät caùch phoå bieán trong (phaïm vi) kinh nghieäm
khaû höõu ......................................................................................231
Muïc § 27: Keát quaû cuûa söï dieãn dòch naøy veà caùc khaùi nieäm cuûa giaùc tính 235
Chuù giaûi daãn nhaäp ........................................................................................238

Tieát 2: Söï dieãn dòch sieâu nghieäm veà caùc khaùi nieäm thuaàn tuùy cuûa giaùc tính [THEO
AÁN BAÛN A, 1781] ......................................................................................252
Veà caùc cô sôû tieân nghieäm ñeå mang laïi khaû theå cho kinh nghieäm .....

-

....................................................................................................254
-

Löu yù sô boä ..................................................................................254

-

1. Veà söï toång hôïp cuûa söï laõnh hoäi ôû trong tröïc quan.................254

-

2. Veà söï toång hôïp cuûa söï taùi taïo trong trí töôûng töôïng..............255

-

3. Veà söï toång hôïp cuûa nhaän thöùc (Rekognition) trong khaùi nieäm
......................................................................................................256
4. Giaûi thích sô boä veà khaû theå cuûa caùc phaïm truø nhö laø caùc nhaän

-

thöùc tieân nghieäm .........................................................................261
Tieát 3: Veà moái quan heä cuûa giaùc tính ñoái vôùi nhöõng ñoái töôïng noùi chung vaø veà
khaû theå nhaän thöùc chuùng moät caùch tieân nghieäm [THEO AÁN BAÛN A, 1781]
...................................................................................................................264
-

Hình dung toùm taét veà söï ñuùng ñaén vaø veà khaû theå duy nhaát cuûa
vieäc dieãn dòch naøy veà caùc khaùi nieäm thuaàn tuùy cuûa giaùc tính ..
...................................................................................................272

Quyeån II: Phaân tích phaùp caùc nguyeân taéc ..........................................................274
Daãn nhaäp: Veà naêng löïc phaùn ñoaùn sieâu nghieäm noùi chung ...................................276
Chuù giaûi daãn nhaäp ....................................................................................................279
Chöông I: Veà thuyeát nieäm thöùc cuûa caùc khaùi nieäm thuaàn tuùy cuûa giaùc tính .........285
Chuù giaûi daãn nhaäp .................................................................................292
Chöông II: Heä thoáng taát caû caùc nguyeân taéc cuûa giaùc tính thuaàn tuùy ......................298
Tieát 1: Veà nguyeân taéc toái cao cuûa moïi phaùn ñoaùn phaân tích .............................300
Tieát 2: Veà nguyeân taéc toái cao cuûa moïi phaùn ñoaùn toång hôïp ..............................302

Tieát 3: Hình dung coù heä thoáng veà moïi nguyeân taéc toång hôïp cuûa giaùc tính thuaàn
tuùy .............................................................................................................308
Chuù giaûi daãn nhaäp ...................................................................................313
1. Caùc tieân ñeà cuûa tröïc quan ...................................................................316
2. Caùc döï ñoaùn cuûa tri giaùc ......................................................................322
Chuù giaûi daãn nhaäp ...................................................................................324
3. Caùc loaïi suy cuûa kinh nghieäm .............................................................329
A. Loaïi suy thöù nhaát: Nguyeân taéc veà söï thöôøng toàn cuûa baûn theå .....334
Chuù giaûi daãn nhaäp ...............................................................................338
B. Loaïi suy thöù hai: Nguyeân taéc veà söï tieáp dieãn cuûa thôøi gian theo quy
luaät tính nhaân quaû ..........................................................................352
Chuù giaûi daãn nhaäp ...............................................................................355
C. Loaïi suy thöù ba: Nguyeân taéc veà söï toàn taïi ñoàng thôøi theo quy luaät
veà söï töông taùc hay coäng ñoàng .....................................................361
4. Caùc ñònh ñeà cuûa tö duy thöôøng nghieäm noùi chung .............................366
Phaûn baùc thuyeát duy taâm .............................................................374
Nhaän xeùt chung veà heä thoáng caùc nguyeân taéc .........................................378
Chöông III: Veà cô sôû ñeå phaân bieät moïi ñoái töôïng noùi chung ra thaønh Phaenomena
[nhöõng hieän töôïng] vaø Noumena [nhöõng Vaät-töï thaân] ......................395
Phuï luïc: Veà tính nöôùc ñoâi (Amphibolie) cuûa caùc khaùi nieäm phaûn tö do vieäc söû duïng
laãn loän giaùc tính moät caùch thöôøng nghieäm vaø sieâu nghieäm ...................400
Nhaän xeùt veà tính nöôùc ñoâi cuûa caùc khaùi nieäm phaûn tö............................415
Chuù giaûi daãn nhaäp ................................................................................... 425

Sachvui.Com
B. Bieän chöùng phaùp sieâu nghieäm ..........................................................................425
Daãn nhaäp: ................................................................................................................425
1. Veà aûo töôïng sieâu nghieäm ...........................................................................425
2. Veà lyù tính thuaàn tuùy, xöù sôû cuûa aûo töôïng sieâu nghieäm .............................429
A. Veà lyù tính noùi chung ...........................................................................429
B. Veà vieäc söû duïng lyù tính moät caùch loâ-gíc ............................................432
C. Veà vieäc söû duïng lyù tính moät caùch thuaàn tuùy .......................................434

Quyeån I: Veà caùc khaùi nieäm cuûa Lyù tính thuaàn tuùy ............................................437
Tieát 1: Veà caùc YÙ nieäm noùi chung ...................................................................439
Tieát 2: Veà caùc YÙ nieäm sieâu nghieâm ...............................................................444
Tieát 3: Heä thoáng caùc YÙ nieäm sieâu nghieäm ....................................................451

Quyeån II: Veà caùc suy luaän coù tính bieän chöùng cuûa Lyù tính thuaàn tuùy ........... 455
Chuù giaûi daãn nhaäp ....................................................................................................457
Chöông I: Veà caùc voõng luaän (Paralogismen) cuûa Lyù tính thuaàn tuùy ......................468
[THEO AÁN BAÛN B]:
-

Phaûn baùc chöùng minh cuûa MENDELSSOHN veà söï thöôøng toàn cuûa linh
hoàn ...................................................................................................476

-

Keát luaän veà söï giaûi quyeát voõng luaän taâm lyù hoïc ................................484

-

Nhaän xeùt chung veà böôùc chuyeån töø Taâm lyù hoïc thuaàn lyù sang Vuõ truï
hoïc ....................................................................................................485

Chuù giaûi daãn nhaäp .....................................................................................488
[THEO AÁN BAÛN A]:

-

Voõng luaän thöù nhaát veà tính baûn theå .....................................................493

-

Voõng luaän thöù hai veà tính ñôn thuaàn ...................................................496

-

Voõng luaän thöù ba veà tính nhaân caùch ...................................................502

-

Voõng luaän thöù tö veà yù theå tính (cuûa moái quan heä beân ngoaøi) .............505

-

Xem xeùt keát quaû chung cuûa taâm lyù hoïc thuaàn tuùy töø caùc voõng luaän treân
ñaây ....................................................................................................514

Chöông II: Nghòch lyù (Antinomie) cuûa lyù tính thuaàn tuùy ........................................528
Tieát 1: Heä thoáng caùc YÙ nieäm vuõ truï hoïc ..........................................................530
Tieát 2: Nghòch ñeà luaän (Antithetik) cuûa lyù tính thuaàn tuùy: (Boán nghòch lyù cuûa lyù
tính thuaàn tuùy .........................................................................................537
Tieát 3: Veà moái quan taâm cuûa lyù tính nôi söï töï maâu thuaãn cuûa noù ..................560
Tieát 4: Veà söï nhaát thieát buoäc lyù tính thuaàn tuùy phaûi tìm ra giaûi ñaùp cho caùc vaán
ñeà sieâu nghieäm cuûa chính noù .................................................................569
Tieát 5: Caùch nhìn [theo phöông phaùp] hoaøi nghi veà caùc vaán ñeà vuõ truï hoïc qua
boán yù nieäm sieâu nghieäm .......................................................................574
Tieát 6: Thuyeát duy taâm sieâu nghieäm nhö laø chìa khoùa ñeå giaûi quyeát bieän chöùng
vuõ truï hoïc ...............................................................................................577
Tieát 7: Giaûi quyeát cuoäc tranh caõi cuûa lyù tính vôùi chính noù veà vaán ñeà vuõ truï hoïc
theo phöông phaùp pheâ phaùn ...................................................................581
Tieát 8: Nguyeân taéc ñieàu haønh cuûa lyù tính thuaàn tuùy ñoái vôùi caùc YÙ nieäm vuõ truï
hoïc ..........................................................................................................587
Tieát 9: Veà vieäc söû duïng thöôøng nghieäm nguyeân taéc ñieàu haønh cuûa lyù tính ñoái
vôùi caùc yù nieäm vuõ truï hoïc ......................................................................592
I. Giaûi quyeát yù nieäm vuõ truï hoïc veà caùi toaøn theå cuûa söï toång hôïp nhöõng
hieän töôïng trong vuõ truï..................................................................... 593

II. Giaûi quyeát yù nieäm vuõ truï hoïc veà caùi toaøn theå cuûa söï phaân chia moät
caùi toaøn boä [chænh theå] ñöôïc mang laïi trong tröïc quan .................597
Nhaän xeùt toång keát veà vieäc giaûi quyeát caùc yù nieäm sieâu nghieäm coù tính
toaùn hoïc vaø daãn nhaäp veà vieäc giaûi quyeát caùc yù nieäm sieâu nghieäm coù
tính naêng ñoäng coøn laïi ........................................................................600
III. Giaûi quyeát yù nieäm vuõ truï hoïc veà caùi toaøn theå trong vieäc daãn xuaát moïi
söï kieän trong vuõ truï töø nhöõng nguyeân nhaân cuûa chuùng .....................603
Khaû theå cuûa tính nhaân quaû töø töï do trong söï hôïp nhaát vôùi quy luaät phoå
bieán cuûa söï taát yeáu töï nhieân ...............................................................606
Giaûi thích yù nieäm vuõ truï hoïc veà töï do noái keát vôùi tính taát yeáu phoå bieán
cuûa töï nhieân .........................................................................................608
IV. Giaûi quyeát yù nieäm vuõ truï hoïc veà caùi toaøn theå cuûa söï phuï thuoäc veà maët
toàn taïi noùi chung cuûa nhöõng hieän töôïng .............................................619
Nhaän xeùt keát luaän veà toaøn boä phaàn Nghòch lyù cuûa lyù tính thuaàn tuùy......................623
Chuù giaûi daãn nhaäp ....................................................................................................625
Chöông III: YÙ theå (das Ideal) cuûa Lyù tính thuaàn tuùy .............................................638
Tieát 1: Veà YÙ theå noùi chung ..............................................................................638
Tieát 2: Veà YÙ theå sieâu nghieäm (Prototypon transcendentale) ..........................641
Tieát 3: Veà caùc luaän cöù cuûa lyù tính tö bieän ñeå suy ra [chöùng minh] söï toàn taïi cuûa
moät Höõu theå toái cao ............................................................................649
Chuù giaûi daãn nhaäp ...............................................................................654
Tieát 4: Veà söï baát khaû cuûa luaän cöù baûn theå hoïc nhaèm chöùng minh söï toàn taïi cuûa
Thöôïng Ñeá ..........................................................................................658
Chuù giaûi daãn nhaäp ...............................................................................665
Tieát 5: Veà söï baát khaû cuûa luaän cöù vuõ truï hoïc nhaèm chöùng minh söï toàn taïi cuûa
Thöôïng Ñeá ..........................................................................................668

Chuù giaûi daãn nhaäp ...............................................................................675
Phaùt hieän vaø giaûi thích aûo töôïng bieän chöùng trong taát caû caùc luaän cöù
sieâu nghieäm veà söï toàn taïi cuûa moät Höõu theå taát yeáu ..........................678
Tieát 6: Veà söï baát khaû cuûa luaän cöù vaät lyù-thaàn hoïc ..........................................682
Chuù giaûi daãn nhaäp ...............................................................................688
Tieát 7: Pheâ phaùn moïi thöù thaàn hoïc xuaát phaùt töø caùc nguyeân taéc tö bieän cuûa lyù
tính .........................................................................................................691
Phuï luïc cho phaàn Bieän chöùng phaùp sieâu nghieäm ....................................................698
-

Veà vieäc söû duïng caùc YÙ nieäm cuûa lyù tính thuaàn tuùy theo caùch ñieàu haønh
(regulativ) ...................................................................................................698
Chuù giaûi daãn nhaäp ......................................................................................714

-

Veà muïc ñích toái haäu cuûa pheùp bieän chöùng töï nhieân trong lyù tính con ngöôøi
.....................................................................................................................717
Chuù giaûi daãn nhaäp ......................................................................................737

II. HOÏC THUYEÁT SIEÂU NGHIEÄM VEÀ PHÖÔNG PHAÙP.......................................
Chöông I: Kyû luaät hoïc (Disziplin) cuûa lyù tính thuaàn tuùy ........................................742
Tieát 1: Kyû luaät cuûa lyù tính thuaàn tuùy trong vieäc söû duïng giaùo ñieàu [khi ñöa ra
nhöõng khaúng ñònh giaùo ñieàu]...............................................................745
Tieát 2: Kyû luaät cuûa lyù tính thuaàn tuùy trong tranh bieän ..................................760
Thuyeát hoaøi nghi khoâng theå laø traïng thaùi thöôøng xuyeân vaø toái haäu cuûa
lyù tính con ngöôøi ..................................................................................770
Tieát 3: Kyû luaät cuûa lyù tính thuaàn tuùy khi ñöa ra nhöõng giaû thuyeát ...............777
Tieát 4: Kyû luaät cuûa lyù tính thuaàn tuùy trong chöùng minh ................................784
Chöông II: Boä chuaån taéc (Kanon) cho lyù tính thuaàn tuùy .........................................791

Tieát 1: Veà muïc ñích toái haäu cuûa vieäc söû duïng lyù tính moät caùch thuaàn tuùy
..............................................................................................................793
Tieát 2: Veà YÙ theå “Söï Thieän Toái Cao” nhö laø cô sôû xaùc ñònh muïc ñích toái haäu
cuûa lyù tính thuaàn tuùy ...........................................................................797
Tieát 3: Veà tö kieán - tri thöùc - loøng tin .............................................................807
Chöông III: Kieán truùc hoïc (Architektonik) cuûa lyù tính thuaàn tuùy ............................814
Chöông IV: Lòch söû cuûa lyù tính thuaàn tuùy ...............................................................826
Chuù giaûi daãn nhaäp ....................................................................................................829

Muïc luïc teân ngöôøi ...................................................................................................826
Muïc luïc vaán ñeà vaø noäi dung thuaät ngöõ ................................................................837
Nieân bieåu toùm taét veà cuoäc ñôøi vaø caùc taùc phaåm cuûa I. Kant ............................868
Moät ngaøy trong ñôøi Kant ......................................................................................871
Thö muïc choïn loïc ...................................................................................................872

MAÁY LÖU YÙ CUÛA NGÖÔØI DÒCH

1) “Pheâ phaùn lyù tính thuaàn tuùy” cuûa Immanuel Kant ñöôïc moïi ngöôøi thöøa nhaän
laø taùc phaåm neàn taûng cuûa trieát hoïc coå ñieån Ñöùc. Noù laø choã keát tinh nhöõng nhaän
ñònh coù tính pheâ phaùn ñoái vôùi nhieàu traøo löu trieát hoïc tröôùc ñoù (töø Platon cho tôùi
Christian Wolff), ñoàng thôøi laø ñieåm xuaát phaùt vaø ñieåm quy chieáu cuûa trieát hoïc
coå ñieån (duy taâm) Ñöùc (Fichte, Schelling, Hegel) vaø coù aûnh höôûng saâu ñaäm ñeán
söï phaùt trieån cuûa trieát hoïc vaø khoa hoïc Taây phöông cho ñeán ngaøy nay.
Song, “Pheâ phaùn lyù tính thuaàn tuùy” khoâng chæ laø moät taùc phaåm “baét buoäc
phaûi ñoïc” cuûa nhöõng ai muoán tìm hieåu vaø nghieân cöùu trieát hoïc maø coøn laø moät
danh taùc baát huû cuûa vaên hoùa Taây phöông vaø cuûa theá giôùi. Taùc ñoäng cuûa noù vöôït
ra khoûi laõnh vöïc chuyeân moân cuûa trieát hoïc. Hai ñaëc ñieåm noåi baät cuûa taùc phaåm
laø: moät maët, vieäc pheâ phaùn Sieâu hình hoïc coå truyeàn ñaõ laøm rung chuyeån cô sôû
sieâu hình hoïc-thaàn hoïc cuûa theá giôùi quan truyeàn thoáng vaø do ñoù, laø dieãn ñaøn cuûa
“lyù tính con ngöôøi” buoäc moïi thöù phaûi phuïc tuøng söï “kieåm tra vaø pheâ phaùn töï do
vaø coâng khai”. Maët khaùc, taùc phaåm phaùt trieån nhöõng tieàn ñeà cô baûn ñeå nhaän
chaân quyeàn töï do vaø töï trò cuûa con ngöôøi vôùi tö caùch laø sinh vaät coù lyù tính, taïo cô
sôû cho söï töï-nhaän thöùc veà maët ñaïo ñöùc vaø phaùp quyeàn cuûa xaõ hoäi hieän ñaïi.
Trong ba quyeån “Pheâ phaùn” noåi tieáng cuûa Immanuel KANT (Pheâ phaùn lyù tính
thuaàn tuùy; Pheâ phaùn lyù tính thöïc haønh vaø Pheâ phaùn naêng löïc phaùp ñoaùn), taùc
phaåm naøy coù vò trí ñaëc bieät. Noù ra ñôøi tröôùc (1781), coù noäi dung raát phong phuù,
ngoaøi ra cuõng daøy vaø phöùc taïp nhaát!. Xeùt veà baûn thaân heä thoáng, ta ñeàu bieát - vaø
chính Kant xaùc nhaän -, hai quyeån sau môùi boäc loä phaàn tinh tuùy cuûa trieát hoïc
Kant, tuy nhieân, “Pheâ phaùn lyù tính thuaàn tuùy” vaãn thöôøng ñöôïc xem laø taùc
phaåm chính yeáu gaén lieàn vôùi teân tuoåi Kant vaø laø tieàn ñeà ñeå thöïc söï hieåu ñöôïc
hai taùc phaåm sau. Neáu “Pheâ phaùn lyù tính thöïc haønh” (1788) (vaø gaén lieàn vôùi
noù laø taùc phaåm khaù ngaén nhöng quan troïng: “Ñaët cô sôû cho Sieâu hình hoïc veà
ñöùc lyù” (Grundlegung zur Metaphysik der Sitten, 1785) khaúng ñònh tính “thöù
XVII

nhaát” (das Primat) cuûa lyù tính thuaàn tuùy thöïc haønh vaø si