Sáng kiến: Một số vấn đề phát triển hóa học 8 - 9
A- PHẦN MỞ ĐẦU
I- LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Dạy và học hóa học ở các trường hiện nay đã và đang được đổi mới tích cực nhằm góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu của trường THCS. Ngoài nhiệm vụ nâng cao chất lượng hiểu biết kiến thức và vận dụng kỹ năng, các nhà trường còn phải chú trọng đến công tác bồi dưỡng học sinh giỏi các cấp; coi trọng việc hình thành và phát triển tiềm lực trí tuệ cho học sinh. Đây là một nhiệm vụ không phải trường nào cũng có thể làm tốt vì nhiều lý do. Có thể nêu ra một số lý do như: do môn học mới đối với bậc trung học cơ sở nên kiến thức kỹ năng của học sinh còn nhiều chỗ khuyết; một bộ phận giáo viên chưa có đủ các tư liệu cũng như kinh nghiệm để đảm nhiệm công việc dạy học sinh giỏi ...
Trong những năm gần đây, vấn đề bồi dưỡng học sinh dự thi học sinh giỏi cấp Tỉnh được phòng giáo dục Khoái Châu đặc biệt quan tâm, được các nhà trường và các bậc cha mẹ học sinh nhiệt tình ủng hộ. Giáo viên được phân công dạy bồi dưỡng đã có nhiều cố gắng trong việc nghiên cứu để hoàn thành nhiệm vụ được giao. Nhờ vậy số lượng và chất lượng đội tuyển học sinh giỏi của huyện đạt cấp tỉnh khá cao.
Là một giáo viên được thường xuyên tham gia bồi dưỡng đội tuyển HS giỏi cho phòng giáo dục, tôi đã có dịp tiếp xúc với một số đồng nghiệp trong tổ, khảo sát từ thực tế và đã thấy được nhiều vấn đề mà trong đội tuyển nhiều học sinh còn lúng túng, nhất là khi giải quyết các bài toán biện luận, bài toán đòi hỏi khả năng vận dụng linh hoạt về phương pháp, tiết kiệm về thời gian. Trong khi loại bài tập này hầu như năm nào cũng có trong các đề thi tỉnh. Từ những khó khăn vướng mắc tôi đã tìm tòi nghiên cứu tìm ra nguyên nhân (nắm kỹ năng chưa chắc; thiếu khả năng tư duy hóa học,...) và tìm ra được biện pháp để giúp học sinh giải quyết tốt các bài toán.
Với những lý do trên tôi đã tìm tòi nghiên cứu, tham khảo tư liệu và áp dụng đề tài: “Một số vấn đề phát triển hóa học 8 - 9” nhằm giúp cho các em HS có kinh nghiệm trong việc giải toán. Qua nhiều năm vận dụng đề tài các thế hệ HS giỏi đã tự tin hơn và giải quyết có hiệu quả khi gặp những bài tập loại này.
II- MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
1-Nghiên cứu các kinh nghiệm về bồi dưỡng kỹ năng hóa học cho học sinh giỏi lớp 9 dự thi tỉnh.
2-Nêu ra phương pháp giải giải nhanh các dạng toán nhằm giúp học sinh giỏi dễ nhận dạng và giải nhanh một bài toán hóa học.
III- ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU:
1- Đối tượng nghiên cứu :
Đề tài này nghiên cứu các phương pháp giải bài toán hóa học (giới hạn trong phạm vi kiến thức THCS và một phần kiến thức THPT)
2- Khách thể nghiên cứu :
Khách thể nghiên cứu là học sinh giỏi lớp 9 trong đội tuyển dự thi cấp tỉnh.
IV-NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:
Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài này nhằm giải quyết một số vấn đề cơ bản sau đây:
1-Những vấn đề lý luận về phương pháp giải nhanh bài toán hóa học, cách phân dạng và nguyên tắc áp dụng cho mỗi dạng.
2-Thực trạng về trình độ và điều kiện học tập của học sinh.
3 - Từ việc nghiên cứu vận dụng đề tài, rút ra bài học kinh nghiệm góp phần nâng cao chất lượng trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi tại huyện.
V- PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
1- Phương pháp chủ yếu
Căn cứ vào mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu, tôi sử dụng phương pháp chủ yếu là tổng kết kinh nghiệm, được thực hiện theo các bước:
( Xác định đối tượng: Xuất phát từ những khó khăn vướng mắc trong những năm đầu làm nhiệm vụ bồi dưỡng HS giỏi, khi giải quyết đề thi HS thường thiếu thời gian để giải quyết các dạng bài tập, đặc biệt là những bài tập liên quan đến tính toán, giải nhanh, tôi xác định đối tượng cần phải nghiên cứu là kinh nghiệm bồi dưỡng năng lực giải nhanh bài toán cho học sinh giỏi. Qua việc áp dụng đề tài để đúc rút, tổng kết kinh nghiệm.
( Phát triển đề tài và đúc kết kinh nghiệm: Năm học 1999-2000, năm đầu tiên Tỉnh tổ chức thi học sinh giỏi bộ môn hóa học lớp 9 (khi bắt đầu tách Tỉnh từ Hải Hưng), chất lượng HS còn nhiều yếu kém; phần đông các em thường bế tắc trong khi giải nhanh một số dạng toán. Trước thực trạng đó, tôi đã mạnh dạn áp dụng