MỤC LỤC:
VƯỜN ĐỊA ĐÀNG
… một lúc nào đó, cái gì đó hẳn đã sinh ra từ hư vô…
CÁI MŨ CAO VÀNH
…phẩm chất duy nhất cần thiết để trở thành triết gia tốt là khả năng ngạc
nhiên…
HUYỀN THOẠI
…một thế quân bình mong manh giữa các lực lượng thiện và ác…
CÁC NHÀ TRIẾT HỌC TỰ NHIÊN
...chẳng có gì nảy sinh từ hư vô...
DEMOCRITUS
…món đồ chơi tuyệt vời nhất thế giới…
SỐ MỆNH
… thầy bói cố tiên đoán một điều khó mà đoán được…
SOCRATES
… người uyên bác nhất là người biết rằng mình không biết…
ATHENS
...những toà nhà lớn đã mọc lên từ đống phế tích...
PLATO
...mong mỏi trở về với vương quốc của linh hồn...
NGÔI NHÀ GỖ CỦA ÔNG THIẾU TÁ
... cô gái trong gương nháy cả hai mắt …
ARISTOTLE
... một con người tỉ mỉ muốn làm sáng tỏ các khái niệm của chúng ta…
THỜI KỲ HY LẠP HÓA
… một tia sang từ đống lửa…
NHỮNG TẤM BƯU ẢNH
…Bố đang cố kiểm duyệt bản thân thật chặt chẽ…
HAI NỀN VĂN HÓA
…cách duy nhất để tránh trôi nổi trong chân không…
THỜI TRUNG CỔ
…chỉ đi một đoạn đường không có nghĩa là đi sai đường…
THỜI PHỤC HƯNG
…hỡi dòng dõi thần thánh trong vỏ bọc trần tục…
THỜI BAROQUE
… những chất liệu làm nên giấc mơ…
DESCARTES
...ông muốn dọn sạch gạch vụn...
SPINOZA
…Chúa Trời không phải là một nghệ sĩ múa rối…

LOCKE
… trần trụi và trống trơn như một tấm bảng đen trước khi thầy giáo
đến…
HUME
… thế thì ném nó vào lửa…
BERKELEY
… như một hành tinh loạng quạng quay cuồng quanh một mặt trời rực
cháy…
BJERKELY
…một cái gương thần mà cụ bà đã mua của một người đàn bà Di-gan
THỜI KỲ KHAI SÁNG
…từ cách làm kim khâu cho đến cách đúc đại bác…
KANT
…bầu trời đầy sao trên đầu tôi và qui tắc đạo đức ở trong tôi…
CHỦ NGHĨA LÃNG MẠN
…con đường bí hiểm dẫn vào trong…
HEGEL
... Cái tồn tại là cái hợp lý...
KIERKEGAARD
... châu Âu đang trên đường phá sản...
MARX
…một bóng ma đang ám ảnh châu Âu…
DARWIN
... một con tàu chở gen căng buồm đi suốt cuộc đời...
FREUD
…xung năng vị kỷ đáng ghét đã từng nổi lên trong cô…
THỜI ĐẠI CỦA CHÚNG TA
…con người bị kết án phải tự do
BỮA TIỆC TRONG VƯỜN
... một con quạ trắng...
ĐỐI ÂM
... nhiều giai điệu cùng âm vang...
VỤ NỔ LỚN
…chúng ta cũng là bụi của những ngôi sao…

VƯỜN ĐỊA ĐÀNG



… một lúc nào đó, cái gì đó hẳn đã
sinh ra từ hư vô…


Sophie Amundsen từ trường về. Cô đi cùng đường với Joanna. Họ trò
chuyện về người máy. Theo Joanna, bộ óc của con người giống như một cái
máy tính cao cấp. Sophie không rõ có đồng ý được không. Chắc chắn một
con người phải hơn là một cái máy chứ?
Khi đến siêu thị, mỗi người rẽ về phía nhà của mình. Sophie sống ở cuối
một khu nhà ngoại ô, đường đến trường xa gấp đôi Joanna. Nhà cô như ở tận
cùng của thế giới, vì sau khu vườn đã là cửa rừng.
Cô rẽ vào đường Cỏ Ba Lá. Cuối đường có một chỗ ngoặt gấp - “khúc
ngoặt của Thuyền trưởng”. Hầu như chẳng có ai đến đây trừ thứ bảy và chủ
nhật.
Bấy giờ là đầu tháng Năm. Trong các khu vườn, hoa thuỷ tiên mọc xen với
cây ăn quả. Những cây phong đã được phủ một màu lá xanh dịu.
Thật kỳ diệu khi mọi vật bừng nở vào thời kỳ này trong năm! Cái gì đã làm
cho cỏ cây xanh tốt ùa ra từ lòng đất chết, ngay khi trời vừa ấm lên và tuyết
tan hết?
Khi Sophie mở cánh cửa vườn, cô ngó vào hộp thư. Ở đó thường có cả
đống quảng cáo và một vài phong bì khổ lớn gửi cho mẹ cô. Thỉnh thoảng
cũng có một vài lá thư từ ngân hàng gửi cho bố cô, nhưng phải nói ngay
rằng, ông không như các ông bố bình thường khác. Bố Sophie là thuyền
trưởng của một tàu chở dầu lớn và ông vắng nhà gần như quanh năm. Khi có
được vài tuần ở nhà, ông sẽ đi lại loẹt xoẹt quanh nhà và làm mọi thứ trở nên
xinh đẹp và ấm cúng. Nhưng khi ở ngoài biển, ông lại có vẻ rất xa cách
Chỉ có mỗi một bức thư trong hộp thư, và nó được gửi cho Sophie. Chiếc
phong bì trắng ghi “Sophie Amundsen, số 3 đường Cò Ba Lá”. Chỉ có vậy,
không có tên người gửi, cũng chẳng có cả tem.
Sophie vội vàng khép cổng và mở phong bì. Bên trong chỉ có một mảnh
giấy nhỏ với dòng chữ: Bạn là ai?
Không có gì khác, chỉ có ba chữ viết tay với một dấu chấm hỏi to tướng.
Cô nhìn lại chiếc phong bì. Rõ ràng bức thư được gửi cho cô. Ai đã thả nó
vào hộp thư?
Sophie chạy nhanh vào ngôi nhà màu đỏ. Như thường lệ, chú mèo
Sherekan đã kịp chui ra khỏi bụi cây, nhảy lên bậc thềm và lách vào nhà

trước khi cô đóng cửa.
Mỗi lần bực bội, mẹ Sophie thường gọi ngôi nhà họ đang ở là một cái
chuồng thú. Sophie khá hạnh phúc về bộ sưu tập động vật của mình. Đầu
tiên, cô có ba con cá vàng Lưng Vàng, Mũ Đỏ, và Cờ Đen. Tiếp theo là hai
con vẹt Smitt và Smule, rùa Govinda, và cuối cùng là con mèo vàng
Sherekan. Chúng đều được tặng cho cô để bù đắp cho chuyện mẹ cô luôn đi
làm về muộn còn bố cô thì luôn vắng nhà, lái tàu khắp thế giới.
Sophie liệng cặp xuống sàn và cho mèo ăn. Sau đó, cô ngồi xuống chiếc
ghế nhà bếp với lá thư bí ẩn trên tay.
Bạn là ai?
Làm sao biết được? Tất nhiên, cô là Sophie Amundsen, nhưng đấy là ai?
Cô chưa nghĩ ra.
Nếu thực ra cô được đặt một cái tên khác, Anne Knutsen chẳng hạn, liệu
cô có thành người khác không?
Cô chợt nhớ ban đầu bố cô đã định đặt tên cô là Lillemor. Sophie thử
tưởng tượng mình bắt tay và tự giới thiệu là Lillemor Amundsen, nhưng
không ổn chút nào. Cứ như người khác đang tự giới thiệu vậy.
Cô rời ghế và đi vào phòng tắm, mang theo lá thư kỳ lạ. Cô đứng trước
gương và nhìn vào mắt mình.
“Tôi là Sophie Amundsen”, cô nói.
Cô gái trong gương chẳng phản ứng gì, chỉ làm giống hệt Sophie. Sophie
cố cử động thật nhanh để thắng bóng mình trong gương, cô gái kia cũng
nhanh chẳng kém.
“Bạn là ai?” Sophie hỏi.
Lần này, cô cũng không nhận được phản hồi, nhưng cô chợt nghĩ không
biết người đã đặt câu hỏi là cô hay cái bóng trong gương.
Sophie ấn ngón trỏ lên cái mũi trong gương và nói :
“Bạn là tôi”.
Không được trả lời, cô đảo ngược câu nói :
“Tôi là bạn”.
Sophie thường không hài lòng với vẻ ngoài của mình. Cô thường được
khen có đôi mắt đẹp hình hạnh nhân. Nhưng có lẽ mọi người chỉ nói thế thôi,
vì mũi cô quá nhỏ và miệng thì hơi rộng quá. Còn tai thì quá gần với mắt. Tệ
nhất là mái tóc thẳng không tài gì uốn cong được. Đôi khi, bố cô vuốt tóc cô
và gọi cô là “cô gái tóc vải lanh” - tên một bản nhạc của Claude Debussy.
Không có một loại mousse hay keo xịt tóc nào có tác dụng dù là nhỏ nhất với
tóc Sophie. Có lúc, Sophie thấy mình xấu xí đến mức cô tự hỏi không biết
mình có bị khuyết tật gì khi sinh ra hay không. Mẹ cô thường kể về chuyện
sinh ra cô khó khăn như thế nào. Nhưng điều đó có thực sự là cái quyết định
bề ngoài không?
Thật kỳ quặc khi cô không biết mình là ai! Chẳng phải bất công hay sao

khi cô không được tham gia quyết định về bề ngoài của mình? Vẻ bề ngoài
đã được trút lên đầu cô. Cô có thể chọn bạn cho mình, nhưng chắc chắn cô
không chọn chính mình. Cô thậm chí không chọn việc trở thành một con
người.
Con người là gì?
Sophie lại ngước mắt nhìn cô gái trong gương.
“Có lẽ mình nên lên nhà và làm bài tập môn sinh học”, cô nói như cảm
thấy có lỗi. Ra đến sảnh, cô nghĩ : Không, mình ra vườn thì hơn.
“Miu miu !”
Sophie xua con mèo ra bậc thềm rồi đóng cửa lại.
Đứng trên con đường rải sỏi với bức thư bí ẩn trên tay, một cảm giác kỳ lạ
xâm chiếm Sophie. Cô cảm thấy mình giống như con búp bê bất ngờ được
truyền sự sống bởi một chiếc đũa thần.
Thật phi thường khi có mặt trong thế giới lúc này, lang thang trong một
cuộc phiêu lưu tuyệt vời.
Sherekan nhẹ nhàng nhảy qua con đường rải sỏi và lẩn vào bụi phúc bồn tử
rậm rạp. Một con mèo sống động đầy sinh lực từ bộ ria trắng đến cái đuôi
xoắn ở cuối thân hình mềm mại. Nó cũng đang ở trong vườn, nhưng lại
không có ý thức về điều đó như Sophie. Suy nghĩ về chuyện được sống,
Sophie nhận ra mình sẽ không sống mãi. Bây giờ, mình đang ở trên đời,
nhưng một ngày nào đó, mình sẽ không còn nữa.
Có cuộc sống sau cái chết hay không? Đó cũng là một câu hỏi mà con mèo
không ý thức được.
Bà của Sophie mới mất cách đâu không lâu. Sáu tháng nay, ngày nào
Sophie cũng cảm thấy thiếu bà. Thật không công bằng khi cuộc sống phải
kết thúc !
Sophie đứng suy nghĩ trên con đường rải sỏi. Cô cố nghĩ thật nhiều về
chuyện mình đang sống để quên rằng cô sẽ không sống mãi. Nhưng vô ích.
Ngay khi tập trung nghĩ về sự sống, ý nghĩ về cái chết cũng nảy ra trong tâm
trí cô. Điều ngược lại cũng vậy : chỉ khi có được một cảm xúc sâu sắc về một
ngày nào đó mình sẽ chết, cô mới có thể thấy rằng thật tuyệt vời khi được
sống. Nó như hai mặt của một đồng xu mà cô không ngừng lật đi lật lại. Mặt
này to hơn, rõ hơn bao nhiêu, mặt kia cũng to rõ hơn bấy nhiêu
Cô nghĩ, người ta không thể cảm nhận mình đang sống mà không đồng
thời nghĩ rồi mình sẽ phải chết. Cũng giống như người ta không thể nghĩ
mình phải chết mà không nghĩ việc được sống kỳ diệu đến thế nào.
Sophie nhớ khi bác sĩ bảo bà ốm nặng, bà đã nói “Đến bây giờ tôi mới
nhận ra cuộc sống đẹp đến thế nào”.
Thật buồn khi hầu hết mọi người phải bị ốm trước khi họ hiểu quà tặng của
cuộc sống. Hoặc họ phải tìm thấy một lá thư bí ẩn trong hộp thư !
Có lẽ cô nên quay lại xem có lá thư nào mới đến hay không. Sophie vội vã

ra cổng và ngó vào trong hộp thư màu lục. Cô giật mình khi lại thấy một
phong thư màu trắng giống hệt cái đầu tiên. Chiếc phong bì này cũng có tên
cô trên đó và cũng đựng một mảnh giấy nhỏ cùng kích thước. Trên đó có
dòng chữ :
Thế giới từ đâu ra?
Mình không biết, Sophie nghĩ thầm. Chắc chắn là chẳng ai thực sự biết
điều đó. Tuy nhiên, Sophie nghĩ, đó cũng là một câu hỏi hay. Lần đầu tiên
trong đời, cô cảm thấy người ta không thể sống trong thế giới mà không một
lần hỏi xem nó từ đâu ra.
Những lá thư bí ẩn làm Sophie chóng mặt. Cô quyết định vào ngồi trong
hốc.
Cái hốc là nơi trú ẩn bí mật của Sophie. Cô đến đây khi rất bực bội, đau
khổ hoặc hạnh phúc. Hôm nay, cô chỉ cảm thấy bối rối.
Ngôi nhà đỏ được bao quanh bởi một khu vườn rộng với rất nhiều luống
hoa, cây bụi, cây ăn quả đủ loại, một thảm cỏ rộng với một cái tàu lượn và
một cái chòi nhỏ mà ông nội đã xây cho bà khi bà mất người con đầu mới
vài tuần tuổi tên là Maria. Trên mộ cô có khắc dòng chữ “Maria bé nhỏ đến
với chúng ta, chào, rồi ra đi”.
Dưới góc vườn, đằng sau bụi phúc bồn tử là một bụi cây dày, nơi chẳng có
hoa hay dâu mọc được. Thực ra, đó là bờ giậu cũ đã từng là ranh giới với
khu rừng. Nhưng hai mươi năm nay không ai tỉa, nó đã mọc thành một bụi
rậm chằng chịt không đi qua được. Bà nội kể, thời chiến tranh, khi gà được
nuôi thả trong vườn, hàng giậu này đã ngăn cáo vào bắt gà.
Với tất cả mọi người trừ Sophie, bờ giậu cũ vô dụng như những cái
chuồng thỏ ở bên kia vườn. Nhưng đó chỉ là vì họ chưa tìm ra điều bí mật
của Sophie.
Sophie không còn nhớ từ khi nào cô đã biết về cái lỗ nhỏ trong bờ giậu.
Khi chui qua, cô đến một khoảng rộng giữa các bụi cây. Nó như một ngôi
nhà nhỏ. Cô biết không ai có thể tìm thấy cô ở đó.
Nắm chặt hai lá thư trong tay, cô băng qua vườn, bò len lỏi trong bờ giậu.
Cái hốc gần đủ cao để cô có thể đứng thẳng, nhưng hôm nay, cô ngồi trên
một đám rễ cây. Từ đây, cô có thể nhìn qua các lỗ nhỏ giữa đám cành lá. Tuy
không có lỗ nào to hơn đồng xu, cô vẫn có thể quan sát toàn bộ khu vườn.
Hồi nhỏ, cô đã từng thích ngồi xem bố mẹ tìm mình giữa các đám cây.
Sophie vẫn luôn nghĩ rằng khu vườn tự nó là cả một thế giới. Mỗi khi nghe
về vườn Địa đàng trong Kinh thánh, cô lại nhớ đến những lúc mình ngồi
trong hốc ngắm nghía thiên đường bé nhỏ của mình.
Thế giới từ đâu ra?
Cô chẳng có chút ý tưởng nào dù chỉ mơ hồ. Cô biết rằng Trái Đất chỉ là
một hành tinh nhỏ trong vũ trụ. Nhưng vũ trụ từ đâu ra?
Có thể vũ trụ vẫn luôn luôn tồn tại, khi đó cô sẽ không phải nghĩ xem nó từ

đâu ra. Nhưng liệu có thể có cái gì luôn luôn tồn tại không? Có cái gì đó sâu
trong cô phản đối ý tưởng này. Tất cả những gì đang tồn tại chắc chắn phải
có một sự bắt đầu chứ? Vậy, một lúc nào đó, vũ trụ đã được tạo ra từ một cái
gì đó khác.
Nhưng nếu vũ trụ bắt nguồn từ một cái gì đó khác, cái đó cũng phải được
sinh ra từ một cái gì đó. Sophie cảm thấy mình chỉ đang trì hoãn vấn đề. Tại
thời điểm nào đó, cái gì hẳn đã nảy sinh từ hư vô. Nhưng điều đó có thể hay
không? Phải chăng điều đó cũng không tưởng như quan niệm rằng thế giới
luôn tồn tại?
Ở trường, cô được dạy rằng Chúa Trời tạo ra thế giới. Sophie cố tự bằng
lòng với ý nghĩ rằng đây có lẽ là lời giải tốt nhất cho toàn bộ vấn đề. Nhưng
rồi cô nghĩ lại. Cô có thể chấp nhận rằng Chúa đã tạo ra vũ trụ, thế còn Chúa
thì sao? Ngài đã tự tạo ra chính mình từ hư vô chăng? Một lần nữa, lại có cái
gì đó sâu trong cô phản đối. Kể cả nếu Chúa đã có thể tạo ra mọi thứ, Ngài
không thể tạo ra bản thân trước khi có “chính mình”. Nhưng cô đã loại bỏ
khả năng đó ! Mọi thứ tồn tại đều phải có một sự khởi đầu.
Khỉ thật !
Cô lại mở hai phong bì.
Bạn là ai?
Thế giới từ đâu ra?
Thật là những câu hỏi khó chịu ! Và những lá thư này từ đâu đến? Điều đó
cũng bí hiểm không kém.
Ai đã bỗng dưng kéo Sophie ra khỏi cuộc sống bình lặng để đặt cô đối diện
với những điều bí ẩn lớn lao của vũ trụ?
Lần thứ ba, Sophie đến chỗ hộp thư. Người đưa thư vừa đến phát thư.
Sophie lấy ra một chồng quảng cáo, báo và thư cho mẹ. Có cả một tấm bưu
ảnh với hình một bãi biển nhiệt đới. Cô lật tấm bưu ảnh. Trên đó có một con
tem Na Uy và dấu bưu điện. Tiểu đoàn Liên hợp quốc. Của bố gửi chăng?
Nhưng chẳng phải bố đang ở một nơi hoàn toàn khác sao? Đây cũng không
phải chữ của bố.
Sophie cảm thấy tim đập nhanh hơn một chút khi đọc thấy địa chỉ người
nhận : “Hilde Moller Knag, nhờ Sophie Amundsen số 3, đường Cỏ Ba Lá…
chuyển giùm”. Phần còn lại của địa chỉ thì chính xác. Tấm bưu ảnh ghi :
“Hilde thân yêu. Chúc mừng sinh nhật lần thứ 15 ! Bố biết con sẽ hiểu. Bố
muốn tặng con một món quà mà nó sẽ giúp con khôn lớn. Bố xin lỗi đã gửi
bưu ảnh cho Sophie. Nhưng đó là cách tiện nhất. Bố yêu con”.
Sophie chạy về nhà và vào bếp. Cô cảm thấy thật bối rối. Cái cô “Hilde”
này là ai, mà sinh nhật lần thứ 15 của cô ấy lại trước ngày sinh của cô đúng
một tháng?
Sophie lục cuốn danh bạ điện thoại. Có rất nhiều người có tên Moller hoặc
Knag, nhưng chẳng có ai tên là Moller Knag cả.

Cô xem lại cái bưu ảnh bí ẩn. Nó trông có vẻ rất thật với một con tem và
dấu bưu điện.
Tại sao một ông bố lại gửi thiệp mừng sinh nhật con gái đến địa chỉ của
Sophie trong khi rõ ràng cô ấy không ở đây. Bố kiểu gì mà lại đi lừa chính
con gái mình bằng cách cố tình gửi thiệp mừng sinh nhật đi lạc đường? Làm
sao mà đó lại là “cách tiện nhất” được? Và nhất là làm thế nào để lần ra được
Hilde?
Vậy là Sophie lại có thêm một vấn đề phải quan tâm. Cô cố gắng sắp xếp
lại suy nghĩ của mình.
Buổi chiều nay, trong vòng có hai tiếng đồng hồ, cô đã gặp ba bài toán.
Thứ nhất, ai đã bỏ hai phong bì trắng vào trong hộp thư. Thứ hai là các câu
hỏi hóc búa trong các lá thư. Vấn đề thứ ba : Hilde Moller Knag là ai, tại sao
thiệp mừng sinh nhật của cô ấy lại được gửi cho Sophie. Cô dám chắc ba vấn
đề này có quan hệ với nhau. Nhất định là có, bởi cho tới hôm nay, cô vẫn
sống một cuộc sống hoàn toàn bình lặng.


CÁI MŨ CAO VÀNH



…phẩm chất duy nhất cần thiết để
trở thành triết gia tốt là khả năng
ngạc nhiên…
Sophie tin chắc người viết thư nặc danh sẽ lại liên lạc với cô. Cô quyết
định chưa nên kể cho ai biết. Ở trường, cô không thể tập trung vào những gì
thầy cô giáo giảng. Dường như họ chỉ nói về những điều không quan trọng.
Tại sao thầy cô không nói về con người là gì, hoặc nói về bản chất và nguồn
gốc của thế giới?
Cô bắt đầu cảm thấy ở trường và mọi nơi khác, mọi người chỉ quan tâm
đến những vấn đề nhỏ mọn. Trong khi có những vấn đề quan trọng cần được
giải quyết.
Đã ai có câu trả lời cho các câu hỏi đó chưa? Suy nghĩ về chúng quan trọng
hơn là ngồi học thuộc các động từ bất quy tắc.
Khi chuông reo báo hết giờ, cô ra khỏi trường nhanh đến mức Joanna phải
chạy theo mới kịp.
“Cậu có muốn chơi bài tối nay không?” Joanna hỏi.
Sophie nhún vai.
“Tớ hết hứng chơi bài rồi.”
Joanna lộ vẻ ngạc nhiên.
“Thế à? Vậy thì đánh cầu lông nhé!”
Sophie nhìn xuống vỉa hè, rồi ngước lên cô bạn.
“Tớ không nghĩ là tớ thích đánh cầu.”
“Cậu không đùa đấy chứ?”
Sophie nhận thấy một chút hờn dỗi trong giọng nói của cô bạn.
“Cậu không muốn kể xem tự dưng lại có chuyện gì nghiêm trọng vậy à?”
Sophie chỉ lắc đầu. “Chuyện đó… chuyện đó bí mật”
“Êu! Chắc là đang cảm ai rồi!”
Hai cô bé yên lặng hồi lâu. Đến sân bóng, Joanna nói “Tớ sẽ đi ngang qua
sân vận động.”
Ngang qua sân vận động? Đó là đường ngắn nhất của Joanna, nhưng cô chỉ
đi đường này nếu phải vội về nhà để kịp đón khách hay kịp cuộc hẹn chữa
răng.
Sophie hối hận vì đã làm bạn dỗi. Nhưng cô có thể nói gì khác được? Nói
rằng cô bỗng dưng bị thu hút bởi chuyện mình là ai và thế giới từ đâu ra, đến
nỗi không có thời gian chơi cầu lông ư? Joanna liệu có hiểu không?
Tại sao việc quan tâm đến câu hỏi sống còn nhất và cũng tự nhiên nhất

trong các câu hỏi lại rắc rối đến vậy?
Cô cảm thấy thật hồi hộp khi mở hộp thư. Đầu tiên, cô chỉ tìm thấy một
bức thư từ ngân hàng và một vài phong bì to màu nâu gửi cho mẹ. Khỉ thật!
Sophie mong nhận được một lá thư nữa của người không quen biết.
Khi đóng cổng, cô nhận ra tên mình trên một trong những chiếc phong bì
khổ lớn. Mặt sau phong bì ghi: “Giáo trình Triết học. Cần giữ gìn cẩn thận.”
Sophie chạy ngược con đường rải sỏi, quăng cặp lên bậc thềm. Cô nhét các
lá thư khác dưới đệm chùi chân rồi chạy vòng ra khu vườn sau nhà đến ẩn
mình trong cái hốc. Đấy là nơi duy nhất để mở cái phong bì to.
Sherekan tới, nó nhảy theo cô, nhưng chẳng sao. Sophie biết con mèo sẽ
không làm lộ bí mật.
Trong phong bì có ba trang giấy đánh máy được kẹp lại. Sophie bắt đầu
đọc:
Triết học là gì?
Sophie thân mến,
Mỗi người đều có sở thích riêng. Người sưu tầm tiền cổ hoặc tem nước
ngoài, người đan lát, người thích chơi thể thao.
Nhiều người thích đọc sách báo. Nhưng thị hiếu về sách báo lại khác nhau
rất nhiều. Một số chỉ thích đọc báo và truyện tranh, một số thích tiểu thuyết,
trong khi những người khác lại thích sách về thiên văn học, động vật hoang
dã, hay các khám phá khoa học.
Nếu tôi lỡ thích ngựa hoặc đá quý, tôi không thể trông đợi mọi người khác
đều chia sẻ nhiệt huyết của tôi. Nếu tôi xem tất cả các chương trình thể thao
trên truyền hình với một niềm say mê lớn, tôi phải chấp nhận thực tế rằng có
những người thấy thể thao thật buồn tẻ.
Chẳng lẽ không có cái gì mà tất cả mọi người đều quan tâm, không có cái
gì có liên quan đến tất cả mọi người, bất kể họ là ai và sống ở đâu? Có đấy,
Sophie thân mến ạ. Có những câu hỏi mà ai cũng quan tâm. Đó chính là các
câu hỏi làm chủ đề cho khoá học này.
Cái gì là quan trọng nhất trong cuộc đời? Nếu ta hỏi một người sắp chết
đói, câu trả lời là thức ăn. Nếu ta hỏi một người sắp chết rét, câu trả lời là sự
ấm áp. Nếu cùng câu hỏi ấy được đặt ra cho một người đang cảm thấy cô
quạnh và đơn độc, câu trả lời có thể sẽ là sự bầu bạn.
Nhưng khi các nhu cầu cơ bản đã được thoả mãn, liệu sẽ có cái gì đó mà ai
cũng cần không? Các triết gia cho là có. Họ tin rằng, con người không thể
chỉ sống bằng bánh mì. Tất nhiên, ai cũng cần thức ăn. Ai cũng cần tình yêu
và sự quan tâm. Nhưng ngoài ra, vẫn còn một thứ mà ai cũng cần, đó là tìm
hiểu xem chúng ta là ai và tại sao chúng ta lại ở đây.
Mối quan tâm đến chuyện tại sao chúng ta tồn tại không phải là một sở
thích “thông thường” như thú sưu tập tem. Những người đặt ra các câu hỏi
đó đã tham gia một cuộc tranh luận kéo dài từ khi con người bắt đầu sống

trên hành tinh này. Nguồn gốc của vũ trụ, Trái Đất và sự sống là câu hỏi lớn
hơn và quan trọng hơn việc biết được ai là người giành được nhiều huy
chương vàng nhất tại các kỳ Olympic gần đây.
Cách tốt nhất để tiếp cận triết học đó là hỏi một vài câu hỏi triết học:
Thế giới đã được tạo ra như thế nào? Có một ý chí hay ý nghĩa nào ẩn sau
những gì đang xảy ra hay không? Có hay không cuộc sống sau khi chết?
Làm sao để ta có thể trả lời những câu hỏi này? Và điều quan trọng nhất, ta
nên sống như thế nào? Con người thời nào cũng đặt ra các câu hỏi đó. Ta
không biết một nền văn hoá nào lại không quan tâm đến chuyện con người là
gì và thế giới từ đâu ra.
Thực ra không có nhiều câu hỏi triết học. Ta mới chỉ hỏi một số câu trong
các câu hỏi quan trọng nhất. Nhưng lịch sử đã cho ta nhiều câu trả lời khác
nhau cho mỗi câu hỏi. Cho nên, hỏi còn dễ hơn là trả lời.
Ngày nay, mỗi cá nhân cũng đều phải tìm câu trả lời của chính mình cho
chính những câu hỏi đó. Em không thể tra từ điển bách khoa xem Chúa Trời
có tồn tại hay không, hoặc có cuộc sống sau cái chết hay không. Tự điển
bách khoa cũng không thể bảo ta nên sống như thế nào. Tuy nhiên, đọc về
những gì người khác đã tin có thể giúp ta định hình cách nhìn của bản thân
về cuộc sống.
Công cuộc tìm kiếm sự thật của các nhà triết học cũng giống như truyện
trinh thám. Có người nghỉ Andersen là tên giết người, người khác lại cho
rằng thủ phạm phải là Nielsen hoặc Jensen. Đôi khi, cảnh sát phá được một
vụ án. Nhưng khả năng họ không bao giờ phá được vụ án đó cũng tương
đương, mặc dù có một lời giải đáp ở đâu đó. Vậy, ngay cả khi câu hỏi khó
trả lời, vẫn có một - và chỉ một - câu trả lời đúng. Hoặc có một dạng tồn tại
sau cái chết, hoặc không.
Khoa học ngày nay đã giải thích được rất nhiều bí ẩn cổ xưa. Chuyện phần
tối của Mặt Trăng trông như thế nào đã từng được phủ một tấm màn huyền
bí. Đó không phải là cái có thể được giải quyết bằng tranh luận, nó đã được
dành cho trí tưởng tượng của mỗi người. Nhưng ngày nay, chúng ta đã biết
chính xác nửa tối của Mặt Trăng trông như thế nào, không ai còn có thể “tin”
rằng có người Mặt Trăng, hoặc rằng Mặt Trăng được làm bằng pho mát
xanh.
Một triết gia Hy Lạp sống cách đây hơn hai nghìn năm đã tin rằng triết học
bắt nguồn từ khả năng ngạc nhiên của con người. Con người đã cảm thấy
ngạc nhiên về sự sống của mình đến mức đã tự đưa ra các câu hỏi triết học
đó.
Nó giống như xem một trò ảo thuật. Chúng ta không hiểu trò ảo thuật được
thực hiện như thế nào, và ta hỏi: nhà ảo thuật làm thế nào để biến một đôi
khăn lụa trắng thành một con thỏ sống?
Nhiều người nhìn thế giới với sự hoài nghi y như khi thấy nhà ảo thuật bất

ngờ lôi ra một con thỏ từ trong một cái mũ mà trước đó người ta đã thấy nó
trống rỗng.
Về chuyện con thỏ, ta biết nhà ảo thuật đã lừa chúng ta. Nhưng ta muốn
biết ông ta đã làm như thế nào. Đối với thế giới thì khác. Ta biết rằng thế
giới không phải một trò nhanh tay nhanh mắt, vì ta đang sống trong đó, ta là
một phần của nó. Thực ra, ta là