H­íng dÉn ®äc thªm
VËn n­íc
(Quèc té)

A. Môc tiªu bµi häc
1. C¶m nhËn ®­îc vÎ ®Ñp vÒ quan niÖm sèng cña mét vÞ ®¹i s­.
2. BiÕt c¸ch ®äc mét bµi th¬ giµu chÊt triÕt lÝ.
B. h­íng dÉn ®äc thªm
Ph­¬ng ph¸p
Néi dung cÇn ®¹t

GV: - Cho HS ®äc bµi th¬
- Giíi thiÖu qua t¸c gi¶, t¸c phÈm, thÓ lo¹i.
- Theo ThiÒn uyÓn tËp anh, vua Lª §¹i Hµnh th­êng hái ThiÒn s­: VËn n­íc dµi ng¾n nh­ thÕ nµo ? vµ nhµ s­ ®· ®¸p l¹i b»ng bµi ngò ng«n §­êng luËt nµy.

GVH: So s¸nh nh­ vËy nh»m diÔn t¶ ®iÒu g× ?












GVH: T©m tr¹ng t¸c gi¶ tr­íc hoµn c¶nh ®Êt n­íc ®­îc thÓ hiÖn nh­ thÕ nµo ?
HiÓu thÕ nµo lµ “v« vi” ?

GV: L­u ý cho c¸c em t×m hiÓu chó thÝch.







GVH: Hai c©u cuèi ph¶n ¸nh truyÒn thèng tèt ®Ñp g× cña d©n téc Viªt Nam ?

1. Hai c©u ®Çu
- VËn nuíc lµ bµi th¬ cã tªn t¸c gi¶ sím nhÊt cña v¨n häc ViÖt Nam còng lµ bµi th¬ sím nhÊt vÒ kÕ s¸ch dùng n­íc l©u dµi. §©y lµ lêi tuyªn ng«n cña mét vÞ ®¹i s­. Bµi th¬ ®­îc s¸ng t¸c n¨m 981- 982 .
- C©u 1 so s¸nh nh­ vËy nh»m diÔn t¶: vËn nø¬c phô thuéc vµo nhiÒu quan hÖ rµng buéc. VËn n­íc kh«ng thÓ phô thuéc vµo mét yÕu tè mµ thµnh . Nã lµ quan hÖ cña nhiÒu yÕu tè ®Ó gi÷ ®­îc vËn nøíc ph¸t triÓn dµi l©u, thÞnh v­îng. Tuy Ph¸p s­ kh«ng nãi ra nh­ng ta hiÓu.
- Cã ®­êng lèi trÞ quèc tèt, phï hîp.
- Cã quan hÖ ngo¹i giao vµ c¸c n­íc l¸ng giÒng tèt.
- Cã tiÒm n¨ng vÒ qu©n sù
- Cã tiÒm lùc vÒ kinh tÕ .
- Cã sù nhÊt trÝ cao gi÷a ng­êi cÇm ®Çu víi mu«n d©n.
* Ch÷ lÝ ë c©u thø hai cã nghÜa lµ sù lo liÖu, ®iÒu hµnh, më mang chÝnh sù ®Ó ®Êt n­íc ®­îc an b×nh no ®ñ.
- T¸c gi¶ muèn ®em hiÓu biÕt cña m×nh vÒ t­ t­ëng trÞ n­íc bµy tá víi nhµ vua(ng­êi ®øng ®Çu) lµm thÕ nµo ®Ó gi÷ cho ®Êt n­íc yªn tÜnh, vui vÎ, d©n ®­îc an c­ lËp nghiÖp
2. Hai c©u cuèi
- V« vi lµ v« vi ph¸p cña nhµ PhËt. NghÜa lµ t­ bi b¸c ¸i. §iÖn c¸c ®Ó chØ triÒu ®×nh, chØ nhµ vua. C¶ c©u th¬ nªn hiÓu muèn gi÷ yªn vËn n­íc vµ ®Ó vËn n­íc ph¸t triÓn thÞnh v­îng nhµ vua ph¶i v« vi, ph¶i lµm nh÷ng g× thuËn víi tù nhiªn víi lßng ng­êi. Theo nghÜa nhµ PhËt lµm cho mäi chóng sinh ®­îc yªn vui, xo¸ bá mäi khæ n¹n cho hä. §ã lµ t­ t­ëng lo cho d©n.
- Chèn chèn døt ®ao binh: nghÜa lµ n¬i n¬i kh«ng cßn c¶nh chÐm giÕt n÷a, kh«ng cßn chiÕn tranh, ®Êt n­íc thanh b×nh th× vËn n­íc, ng«i vua míi ®­îc bÒn v÷ng.
- Hai c©u ph¶n ¸nh truyÒn thèng yªu n­íc khao kh¸t nh©n ®¹o hoµ b×nh lµ nÐt ®Ñp truyÒn thèng cña d©n téc ViÖt Nam.
- §©y lµ lêi nhµ s­ tr¶ lêi vua Lª §¹i Hµnh. Bµi th¬ béc lé t­ t­ëng trÞ nø¬c, c¸ch nh×n xa tr«ng réng cña nhµ s­.




Cã bÖnh, b¶o mäi ng­êi
(C¸o tËt thÞ chóng)

Ph­¬ng ph¸p
Néi dung cÇn ®¹t


GVH: PhÇn tiÓu dÉn (SGK) ta cÇn n¾m v÷ng hai néi dung g× ?






GVH: Bèn c©u th¬ ®Çu nãi lªn quy luËt nµo cña tù nhiªn, cña ®êi ng­êi
Anh (chÞ) h·y ph©n tÝch bèn c©u th¬ ®Çu?











GVH: NÕu ®¶o vÞ trÝ c©u th¬ thø hai lªn c©u 1 th× ý th¬ nh­ thÕ nµo.


GVH: Hai c©u cuèi cã ph¶i lµ th¬ t¶ thiªn nhiªn kh«ng ? C©u ®Çu vµ c©u cuèi cã m©u thuÉn kh«ng ? v× sao ?

















GVH: C¶m nhËn cña anh(chÞ) vÒ h×nh t­îng cµnh mai trong bµi th¬ ?
1. TiÓu dÉn
+ M·n Gi¸c thiÒn s­ (SGK)
+ KÖ:ThÓ v¨n PhËt gi¸o dïng ®Ó truyÒn b¸ gi¸o lý ®¹o PhËt. KÖ ®­îc viÕt b»ng v¨n vÇn. NhiÒu bµi kÖ cã t¸c dông v¨n ch­¬ng.
- DiÔn t¶ quy luËt vËn ®éng biÕn ®æi
+ Quy luËt biÕn ®æi cña thiªn nhiªn
+ Quy luËt biÕn ®æi cña ®êi ng­êi
2. T×m hiÓu bµi:
* C©u 1 vµ 2 diÔn t¶ quy luËt biÕn ®æi cña thiªn nhiªn. C©y cèi biÕn ®æi theo thêi tiÕt. Th«ng th­êng mïa xu©n ®Õn hoa në” Xu©n tíi tr¨m hoa t­¬i”. Nh÷ng bµi th¬ nãi vÒ hoa rông tr­íc, hoa në sau. Ph¶i ch¨ng nhµ th¬ muèn nãi vÒ sù lu©n håi cña thiªn nhiªn. Hoa tµn råi hoa l¹i në. H×nh ¶nh xu©n vµ hoa mang dÕn c¸i ®Ñp, sù Êm ¸p trµn ®Çy søc sèngcña thêi tiÕt vµ c©y cèi.
* C©u 3 vµ 4 diÔn t¶ quy luËt biÕn ®æi cña ®êi ng­êi.Thêi gian sù viÖc qua ®i, con ng­êi tr¶i qua n¨m th¸ng còng giµ ®i. M¸i ®Çu b¹c lµ t­îng tr­ng cho tuæi giµ. §ã lµ biÓu hiÖn cô thÓ nhÊt sù biÕn ®æi cña con ng­êi truíc thêi gian. Nh­ng con ng­êi kh«ng lu©n håi nh­ c©y cèi. Cuéc ®êi con ng­êi sÏ ®i vÒ phÝa huû diÖt kh«ng hÒ cøu v·n. Con ng­êi sÏ nuèi tiÕc, xãt xa.
- ý th¬ sÏ kh¸c vµ hai quy luËt (sinh tr­ëng, tuÇn hoµn sÏ bÞ ¶nh h­ëng).

* Hai c©u cuèi kh«ng ph¶i t¶ thiªn nhiªn. V× xu©n tµn hoa rông ®Ó chuyÓn sang mïa hÌ. Cµnh hoa mai xuÊt hiÖn. Hoa mai chØ në vµo cuèi ®«ng, ®Çu xu©n. Nªn kh«ng ph¶i lµ miªu t¶ thiªn nhiªn. C©u ®Çu vµ c©u cuèi m©u thuÉn . V×: Xu©n qua hoa rông hÕt vËy mµ nhµ th¬ vÉn thÊy “§õng t­ëng xu©n tµn hoa rông hÕt. §ªm qua xu©n tr­íc mét cµnh mai”.
=> Cµnh mai gióp cho ta cã nhiÒu c¶m nhËn.
+ Cµnh mai ®· phñ nhËn c¸i quy luËt vËn ®éng vµ biÕn ®æi ë bèn c©u th¬ ®Çu. Dï cho xu©n s¾p ®i qua, mu«n loµi hoa ®· l×a cµnh nh­ng vÉn cßn cµnh mai hoa në tr¾ng trong ®ªm.
+ Cµnh mai cßn mang ý nghÜa t­îng tr­ng. Nã thÓ hiÖn søc sèng m·nh liÖt cña v¹n vËt vµ con ng­êi. Nã v­ît lªn tÊt c¶ sù sèng, chÕt, thÞnh, suy. §ã lµ quy luËt cña sù bÊt biÕn. Cã ®iÒu ph¶i hiÓu ®©y lµ sù bÊt biÕn vÒ t­ t­ëng, t×nh c¶m, ý chÝ (bÊt biÕn bªn trong) chø kh«ng ph¶i lµ sù bÊt biÕn vÒ h×nh thøc con ng­êi. Cµnh mai lµ sù biÓu hiÖn tÝnh bÊt biÕn trong tinh thÇn nhµ th¬.
=> Cµnh mai cßn lµ h×nh t­îng nghÖ thuËt ®Öp kh«ng ph¶i c¸i ®Ñp cña bøc tranh tø quý, tïng,tróc,cóc,mai ®Î diÔn t¶ sù thanh cao, quý ph¸i mµ lµ c¸i ®Ñp cña tinh thÇn l¹c quan, m¹nh mÏ vµ kiªn ®Þnh tr­íc nh÷ng biÕn ®æi cña trêi ®Êt vµ thêi cuéc. §iÒu nµy góp chung ta hiÓu con ng­êi thêi Lý, thêi kú phËt gi¸o thÞnh ®¹t. Dï xuÊt gi¸ tu hµnh nh­ng hä kh«ng quay l­ng l¹i cuéc ®êi vÉn ®Çy b¶n lÜnh vµ ý chÝ tham gia tÝch cùc vµo c«ng cuéc x©y dùng vµ b¶o vÖ ®Êt n­íc.



Høng trë vÒ
(Quy høng)

Ph­¬ng ph¸p
Néi dung cÇn ®¹t

GV: Cho HS ®äc tiÓu dÉn vµ v¨n b¶n(SGK)

GVH: Nçi nhí quª h­¬ng ë hai c©u th¬ ®Çu cã g× ®Æc s¾c ?

D©u giµ l¸ rông t»m võa chÝn
Lóa sím b«ng th¬m cua bÐo ghª






GVH: Nh÷ng nÐt riªng cña lßng yªu n­íc vµ niÒm tù hao d©n téc cña bµi th¬ qua h×nh t­îng th¬ ®éc ®¸o?
1. TiÓu dÉn
- Giíi thiÖu vÒ NguyÔn Ngäc Ng¹n(SGK)
- Gi¶i nghÜa chó thÝch (SGK)
2. T×m hiÓu bµi
a. Hai c©u ®Çu:
Nçi nhí rÊt cô thÓ, d©n gi· lµm næi lªn gèc g¸c ®ång quª, nghÒ trång d©u nu«i t»m nghÒ trång lóa vµ sinh ho¹t ®¹m b¹c “ cua bÐo ghª”. §êi th­êng hiÖn lªn trong c¶m xóc nhµ th¬. C¸i cèt lâi cña c¶m xóc Êy lµ lßng yªu quª h­¬ng xø së. C¸ch nãi méc m¹c dÔ lµm rung ®éng lßng ng­êi.
=> T×nh yªu quª h­¬ng kh«ng ph¶i b»ng c¶m xóc h« to gäi giËt mµ b»ng nh÷ng h×nh ¶nh gîi nhí. §ã lµ d©u t»m, lµ h­¬ng ht¬m ®ång lóa , lµ cua c¸ trªn ®ång, dÎo th¬m ngät ngµo trong b÷a c¬m quª.
b. Hai c©u cuèi
NÐt thø hai lµ c¶m xóc b¾t nguån tõ nhËn thøc, cña lý trÝ.
DÉu r»ng nghÌo khã vÉn lµ quª h­¬ng h¬n danh väng ë n¬i phån hoa ®« héi. TiÕng gäi trë vÒ tha thiÕt, kh¾c kho¶i trong lßng kÎ xa quª. Râ rµng lßng yªu quª h­¬ng ®Êt n­íc, niÒm tù hµo vÒ d©n téc lµ c¶m xóc chñ ®¹o cña bµi th¬ quy høng.
- Bµi th¬ gióp ta rót ra nhËn xÐt: kh«ng c¸i g× b»ng quª h­¬ng xø së cña m×nh. Bµi th¬ gióp ta thªm yªu, thªm quý n¬i m×nh sinh ra, lín lªn vµ tr­ëng thµnh.


T¹i lÇu hoµng H¹c TiÔn m¹nh h¹o nhiªn ®i qu¶ng l¨ng
(Hoµng H¹c l©u tèng M¹nh H¹o Nhiªn chi Qu¶ng L¨ng)
A. Môc tiªu bµi häc
1. HiÓu ®­îc t×nh c¶m ch©n thµnh cña LÝ B¹ch víi b¹n.
2. N¾m ®­îc ®Æc tr­ng phong c¸ch th¬ LÝ B¹ch ng«n ng÷ gi¶n dÞ, h×nh ¶nh t­¬i s¸ng vµ gîi c¶m.
B. Ph­¬ng tiÖn thùc hiÖn
- SGK, SGV.
- ThiÕt kÕ bµi häc.
TiÕn tr×nh d¹y häc
1. KiÓm tra bµi cò
2. Giíi thiÖu bµi míi

Ph­¬ng ph¸p
Néi dung cÇn ®¹t

GV: Cho H/S ®äc phÇn tiÓu dÉn (SGK)
GVH: PhÇn tiÓu dÉn (SGK) nªu néi dung g× ?





GVH: Néi dung th¬ LÝ B¹ch ?

GVH: Phong c¸ch nghÖ thuËt th¬ LÝ B¹ch ?


GV: X¸c ®Þnh chñ ®Ò bµi th¬


GV: §äc diÔn c¶m bµi th¬
GVH: C¶nh ®­a tiÔn b¹n diÔn ra ë kh«ng gian, thêi gian vµ ®Þa ®iÓm nh­ thÕ nµo ? Em cã suy nghÜ g× vÒ kh«ng gian, thêi gian ®Þa ®iÓm Êy víi ng­êi ®i vµ ng­êi ë ?











GVH: Hai tiÕng “Cè nh©n” gîi cho em suy nghÜ g× ?Trong b¶n dÞch th¬ ë hai c©u ®Çu, ng­êi dÞch ch­a lét t¶ ®­îc ®iÒu g× ?



GVH: Thêi gian trong bµi th¬ gîi cho em suy nghÜ g× ?

“Gi÷a mïa hoa khãi Ch©u D­¬ng xu«i dßng”(Yªn hoa tam nguyÖt h¸ D­¬ng Ch©u)




GVH: Nçi lßng LÝ b¹ch ®­îc thÓ hiÖn nh­ thÕ nµo qua h×nh ¶nh c¸nh buåm.

C« phµm viÔn ¶nh bÝch kh«ng tËn
(C¸nh buåm c« ®¬n xa dÇn lÉn vµo bÇu trêi xanh )


GVH: Em hiÓu nh­ thÕ nµo vÒ c©u th¬ cuèi bµi?




GVH: Em häc ®­îc g× vÒ t×nh b¹n sau khi häc bµi th¬?
I. Giíi thiÖu chung
1. TiÓu dÉn
HS§&TL:
*LÝ B¹ch vµ s¬ bé vÒ néi dung th¬ «ng.
+ LÝ B¹ch sinh 701 vµ mÊt 762 (thä 61 tuæi). Quª ë Lòng T©y nay thuéc tØnh Cam Tóc. ¤ng lµ nhµ th¬ l·ng m¹n vÜ ®¹i cña Trung Quèc. Th¬ LÝ B¹ch hµo phãng. ¤ng cßn ®Ó l¹i 1000 bµi th¬. Ng­êi ta gäi «ng lµ tiªn th¬.
+ Néi dung th¬ LÝ B¹ch rÊt phong phó víi chñ ®Ò chÝnh lµ:
( ¦íc m¬ v­¬n tíi lÝ t­ëng cao c¶
( Kh¸t väng gi¶i phãng c¸ nh©n
( BÊt b×nh víi hiÖn thùc tÇm th­êng
( ThÓ hiÖn t×nh c¶m phong phó, m·nh liÖt
+ Phong c¸ch th¬ LÝ B¹ch rÊt hµo phãng, bay bæng nh­ng rÊt tù nhiªn, tinh tÕ, gi¶n dÞ, th¬ LÝ B¹ch kÕt hîp gi÷a c¸i cao c¶ vµ c¸i ®Ñp.
2. Chñ ®Ò
- Bµi th¬ miªu t¶ kh«ng gian, thêi gian vµ ®Þa ®iÓm ®­a tiÔn b¹n ®ång thêi thÓ hiÖn t×nh c¶m cña nhµ th¬ víi b¹n cña m×nh.
II. Néi dung chÝnh
1. Kh«ng - thêi gian, ®Þa ®iÓm ®­a tiÔn b¹n
HSPB: Gi÷a th¸ng ba (mïa xu©n) ë phÝa T©y lÇu Hoµng H¹c
- Kh«ng ph¶i ngÉu nhiªn mµ nhµ th¬ chän phÝa t©y lÇu Hoµng H¹c ®Ó tiÔn b¹n. Theo quan niÖm ng­êi ¸ §«ng phÝa t©y lµ câi PhËt, câi tiªn. §Æc biÖt ë Trung Quèc, phÝa t©y lµ vïng ®Êt hoang s¬, nhiÒu nói cao, bÝ hiÓm. Ngµy x­a chØ dµnh riªng cho Èn sÜ ®Õn tu hµnh. N¬i Èn chøa nh÷ng t©m hån thanh cao trong s¹ch. Theo huyÒn tho¹i, lÇu Hoµng L¹c lµ n¬i PhÝ V¨n Vi tu luyÖn thµnh tiªn råi c­ìi H¹c vµng bay ®i:
H¹c vµng ai c­ìi ®i ®©u
Mµ ®©y Hoµng H¹c riªng lÇu cßn tr¬
H¹c vµng ®i mÊt tõ x­a
Ngµn n¨m m©y tr¾ng b©y giê cßn bay.
§Õn mét n¬i tho¸t tôc ®Ó ®­a tiÔn mét ng­êi b¹n tri ©m trë vÒ cuéc ®êi trÇn tôc. Buæi tiÔn ®­a v« cïng s©u s¾c.
HSPB: Hai tiÕng “Cè nh©n” ë ®Çu c©u dÞch lµ b¹n, ®óng mµ ch­a hÕt nghÜa. Bëi l